Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ζητεί μεγαλύτερη στήριξη για τους νέους που ζουν σε αγροτικές και απομακρυσμένες περιοχές – ιδίως με τη βελτίωση της πρόσβασης σε «glocal» ευκαιρίες στην εκπαίδευση και την απασχόληση – ως τρόπο καταπολέμησης των δημογραφικών προκλήσεων στην Ευρώπη.

Οι αγροτικές κοινότητες αποτελούν βασικό μέρος της ταυτότητας της ΕΕ και διαδραματίζουν καίριο ρόλο στη βιώσιμη ανάπτυξη. Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές ανισότητες μεταξύ αγροτικών και αστικών περιοχών.

Ειδικότερα, οι νέοι αντιμετωπίζουν προκλήσεις που συνδέονται, μεταξύ άλλων, με λιγότερες ευκαιρίες απασχόλησης, μικρότερη πρόσβαση σε ποιοτική εκπαίδευση και περιορισμένη διαθεσιμότητα κοινωνικών υπηρεσιών και υπηρεσιών υγειονομικής περίθαλψης. Τα ζητήματα αυτά αυξάνουν την πιθανότητα οι νέοι να απομακρυνθούν από αγροτικές και απομακρυσμένες περιοχές αναζητώντας καλύτερες ευκαιρίες, οδηγώντας σε δημογραφικές προκλήσεις που συνδέονται με τη μείωση του πληθυσμού.

Το Συμβούλιο καλεί τις αρχές της ΕΕ να εντείνουν τις προσπάθειές τους για να εξασφαλίσουν ισότιμη πρόσβαση των νέων σε αγροτικές και απομακρυσμένες περιοχές σε βασικές υπηρεσίες, επιτρέποντάς τους να επωφεληθούν από τις «τοπικές» ευκαιρίες.

Ο όρος «glocal» αναφέρεται στην ικανότητα να σκεφτόμαστε παγκόσμια και να ενεργούμε τοπικά, καθώς και στην ενσωμάτωση του τοπικού και του παγκόσμιου.

Ειδικότερα, τα συμπεράσματα ενθαρρύνουν τα κράτη μέλη:

• Στη βελτίωση της πρόσβασης των νέων της υπαίθρου σε ψηφιακές υπηρεσίες, όπως με την ενίσχυση των ψηφιακών υποδομών
• Στη συμμετοχή των νέων που ζουν σε αγροτικές και απομακρυσμένες περιοχές στη λήψη αποφάσεων σε όλα τα επίπεδα
• Στην προώθηση της δημιουργίας περισσότερων και πιο ποικίλων, ποιοτικών ευκαιριών εργασίας, εκπαίδευσης και κατάρτισης σε αγροτικές και απομακρυσμένες περιοχές, σε τομείς όπως η γεωργία και η προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή
• Στην ενθάρρυνση της αλληλεγγύης και της αλληλεπίδρασης μεταξύ των γενεών, μεταξύ άλλων μέσω τοπικών οργανώσεων νεολαίας
• Να εκπαιδεύσουν τους εργαζόμενους στον τομέα της νεολαίας, τους εκπαιδευτικούς και τους επαγγελματίες ώστε να αναγνωρίσουν τα ποικίλα ταλέντα των νέων

Το Συμβούλιο καλεί επίσης την Επιτροπή να βελτιώσει την πρόσβαση σε σχετικές πρωτοβουλίες και ταμεία της ΕΕ και να αυξήσει την προβολή της νεολαίας της υπαίθρου στα προγράμματα της ΕΕ για τη νεολαία, συμπεριλαμβανομένης της στρατηγικής της ΕΕ για τη νεολαία μετά το 2027.

Ιστορικό

Τα συμπεράσματα του Συμβουλίου βασίζονται σε εκείνα που εγκρίθηκαν τον Νοέμβριο του 2023 σχετικά με «ένα μακροπρόθεσμο όραμα για τις αγροτικές περιοχές της ΕΕ», στα οποία τα κράτη μέλη κλήθηκαν να «στηρίξουν ενεργά τους νέους πολίτες της υπαίθρου, μεταξύ άλλων διευκολύνοντας την πρόσβασή τους σε χρηματοδότηση και γη, παρέχοντας ποικίλες και ευέλικτες ευκαιρίες απασχόλησης, κατάρτισης και εκπαίδευσης και εμπλέκοντάς τους στον σχεδιασμό πολιτικής και στις τοπικές διαδικασίες λήψης αποφάσεων». Τα συμπεράσματα εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής μιας από τις πρωταρχικές προτεραιότητες της ουγγρικής Προεδρίας, ήτοι της αντιμετώπισης των δημογραφικών προκλήσεων.

Τον Αύγουστο του 2024, το εμπορικό πλεόνασμα γεωργικών ειδών διατροφής της ΕΕ ανήλθε σε 5,2 δισ. EUR, παρά την ελαφρά μείωση σε σύγκριση με τον Ιούλιο του 2024. Το πλεόνασμα από τον Ιανουάριο έως τον Αύγουστο του 2024 ανήλθε σε 44,8 δισ. EUR, ποσό που είναι κατά 431 εκατ. EUR υψηλότερο από την ίδια περίοδο του 2023 χάρη στην ισχυρή έναρξη των εξαγωγών της ΕΕ στις αρχές του έτους. Ο αγροδιατροφικός τομέας της ΕΕ εξακολουθεί να επιτυγχάνει σταθερές επιδόσεις σε διεθνές επίπεδο. Αυτά είναι τα κύρια πορίσματα της τελευταίας μηνιαίας έκθεσης για το εμπόριο γεωργικών προϊόντων διατροφής που δημοσίευσε σήμερα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Η παρούσα μηνιαία δημοσίευση συνοδεύεται από θεματική μελέτη σχετικά με τις ιστορικές εμπορικές ροές μεταξύ της ΕΕ, του Καναδά και της Ιαπωνίας.

Εξαγωγές

Οι εξαγωγές γεωργικών ειδών διατροφής της ΕΕ ανήλθαν σε 18,6 δισ. EUR τον Αύγουστο του 2024, μειωμένες κατά 10 % από τον Ιούλιο, αλλά κατά 1 % υψηλότερες από τον Αύγουστο του 2023. Οι σωρευτικές εξαγωγές από τον Ιανουάριο έως τον Αύγουστο αυξήθηκαν σε 155,8 δισ. ευρώ, αύξηση + 2 % σε σύγκριση με την ίδια περίοδο το 2023.

Το Ηνωμένο Βασίλειο παρέμεινε ο κορυφαίος προορισμός εξαγωγών γεωργικών προϊόντων διατροφής της ΕΕ από τον Ιανουάριο έως τον Αύγουστο του 2024, με τις εξαγωγές να αποτιμώνται σε 35,1 δισ. EUR (+ 3 %), ακολουθούμενες από τις Ηνωμένες Πολιτείες στα 19,6 δισ. ευρώ (+ 10 %), λόγω των υψηλότερων τιμών και του όγκου βασικών προϊόντων όπως η ελιά και το ελαιόλαδο. Αντίθετα, οι εξαγωγές προς την Κίνα και τη Ρωσία μειώθηκαν σημαντικά. Για την Κίνα, αυτό εξηγείται ιδίως από τις μειώσεις των εξαγωγών χοιρινού κρέατος, σιτηρών και γαλακτοκομικών προϊόντων. 

Οι εξαγωγές ελιάς και ελαιολάδου σημείωσαν τη μεγαλύτερη αύξηση, σημειώνοντας αύξηση κατά 1,8 δισ. ευρώ (+ 58 %) χάρη στις υψηλές τιμές. Αντίθετα, οι εξαγωγές δημητριακών μειώθηκαν κατά 1,3 δισ. ευρώ (-13 %) σε αξία λόγω των χαμηλότερων τιμών, αλλά ο όγκος των εξαγωγών αυξήθηκε κατά + 6 %. Η αύξηση των εξαγόμενων ποσοτήτων ζάχαρης και ισογλυκόζης ανήλθε σε + 184 %, καθιστώντας την ΕΕ καθαρό εξαγωγέα και πάλι.

Εισαγωγές

Οι εισαγωγές γεωργικών προϊόντων διατροφής της ΕΕ ανήλθαν σε 13,4 δισ. EUR τον Αύγουστο του 2024, μειωμένες κατά 8 % σε σχέση με τον Ιούλιο του 2024, αλλά + 23 % υψηλότερες από τον Αύγουστο του 2023. Οι σωρευτικές εισαγωγές από τον Ιανουάριο έως τον Αύγουστο ανήλθαν σε 111 δισ. EUR, αύξηση + 3 % σε σύγκριση με την ίδια περίοδο του 2023.

Η Βραζιλία παρέμεινε η κορυφαία πηγή εισαγωγών της ΕΕ μεταξύ Ιανουαρίου και Αυγούστου, παρά τη μείωση κατά 5 % λόγω των χαμηλότερων τιμών των ελαιούχων σπόρων και του όγκου των σιτηρών. Η Ακτή Ελεφαντοστού, η Νιγηρία και η Τυνησία παρουσίασαν σημαντικές αυξήσεις λόγω των υψηλότερων τιμών για το κακάο και το ελαιόλαδο, ενώ οι εισαγωγές από την Αυστραλία παρουσίασαν τη μεγαλύτερη μείωση (-38 %) λόγω των μειωμένων όγκων και τιμών ελαιοκράμβης.

Οι εισαγωγές καφέ, τσαγιού, κακάο και μπαχαρικών στην ΕΕ αυξήθηκαν κατά 4,6 δισ. EUR (+ 33 %) σε σύγκριση με το 2023 λόγω της αύξησης των τιμών του κακάου. Οι εισαγωγές ελιών και ελαιολάδου αυξήθηκαν κατά 654 εκατ. ευρώ (+ 93 %) από τον Ιανουάριο, λόγω των υψηλότερων όγκων και των τιμών. Αντίθετα, οι εισαγωγές ελαιούχων σπόρων και πρωτεϊνούχων καλλιεργειών μειώθηκαν κατά 1,9 δισ. EUR (-13 %) σε σύγκριση με το 2023 λόγω των χαμηλότερων τιμών και οι εισαγωγές σιτηρών μειώθηκαν κατά 1,6 δισ. EUR (-20 %) κυρίως λόγω των μειωμένων τιμών.

Περισσότερες πληροφορίες καθώς και λεπτομερείς πίνακες διατίθενται παρακάτω στην τελευταία έκδοση της μηνιαίας έκθεσης της ΕΕ για το εμπόριο γεωργικών προϊόντων διατροφής.

Με πρωτοβουλία της Περιφέρειας Κρήτης, πραγματοποιήθηκε σύσκεψη, στο Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης με την συμμετοχή των Περιφερειών Ν. Αιγαίου και της Πελοποννήσου, με τον υφυπουργό Χρήστο Κέλλα, για τα προβλήματα της αλιείας.  Στην συνάντηση συμμετείχαν ο Αντιπεριφερειάρχης Αγροτικής Οικονομίας Περιφέρειας Κρήτης Σταύρος Τζεδάκης, ο Αντιπεριφερειάρχης  Πρωτογενή τομέα Ν. Αιγαίου Φιλήμων Ζανετίδης, ο Αντιπεριφερειάρχης Αγροτικής Οικονομίας Πελοποννήσου Σπύρος Ζαχαριάς,  οι πρόεδροι των Αναπτυξιακών εταιρειών Ηρακλείου, Δωδεκανήσου καθώς και οι σύλλογοι αλιέων των συγκεκριμένων περιοχών.

Στην συνάντηση συζητήθηκαν τα προβλήματα που απασχολούν τους αλιείς. Το βασικό θέμα που τέθηκε στον υφυπουργό ήταν τα ξενικά είδη και κυρίως ο λαγοκέφαλος που προκαλεί μεγάλες ζημιές στα αλιεύματα  και στον εξοπλισμό  των αλιέων με συνέπεια οι ψαράδες να μην μπορούν να ανταπεξέλθουν.

Καθολικό αίτημα από όλους προς την ηγεσία του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης ήταν η αποζημίωση των αλιέων για τις απώλειες που προκαλεί ο λαγοκέφαλος στα δίχτυα, στα παραγάδια, στο εισόδημα τους ευρύτερα.

Επίσης να υπάρξει πρόγραμμα «επικήρυξης» του λαγοκέφαλου όπως γίνεται στην Κύπρο αποζημιώνοντας τους ψαράδες με ένα ποσό ανά κιλό που αλιεύουν,  αλλά και η ενίσχυσή τους με ειδικά εργαλεία και εξοπλισμό αλίευσης των ξενικών ειδών προκειμένου να μειωθούν οι πληθυσμοί.

Ο υφυπουργός από την πλευρά του εξαίρωντας την πρωτοβουλία των τριών Περιφερειών δεσμεύτηκε ότι θα εξετάσει το πρόβλημα που αντιμετωπίζει η αλιεία  με στόχο να βρεθεί λύση για την βιωσιμότητα των ψαράδων.

Ο Αντιπεριφερειάρχης Αγροτικής Οικονομίας Σταύρος Τζεδάκης δήλωσε: «Το επάγγελμα του αλιέα για την Περιφέρεια Κρήτης είναι εξίσου σημαντικό όπως είναι του γεωργού και του κτηνοτρόφου. Η Περιφέρεια μας, αλλά και όλη η Ελλάδα έχει το υπόβαθρο για την ανάπτυξη αλιευτικού τομέα, με τόσες θάλασσες και ακτές και μπορεί να αποτελέσει πηγή εσόδων για χιλιάδες οικογένειες στην χώρα μας αλλά και για την Εθνική οικονομία. Είναι σημαντικό που βγήκε η πρόσκληση από το Υπουργείο για να αποζημιωθούν οι ψαράδες από την ζημιά που τους προκαλούν τα προστατευόμενα είδη, αλλά αποτελεί μεγάλη ανάγκη άμεσα να αντιμετωπίσουμε το μεγαλύτερο πρόβλημα που είναι τα ξενικά είδη και ειδικά ο λαγοκέφαλος».