Η Γενική Συνομοσπονδία Εργατών Ελλάδος (ΓΣΕΕ), σε συνεργασία με την Ένωση Εργαζομένων Καταναλωτών Ελλάδας (ΕΕΚΕ), εκφράζει την έντονη ανησυχία της για την άκριτη και ανεξέλεγκτη εξάπλωση των φαραωνικών Κέντρων Δεδομένων (DataCenters) στη χώρα μας.
Την ώρα που η ελληνική κοινωνία δοκιμάζεται σκληρά από την ακρίβεια και το δυσβάσταχτο κόστος ζωής, οι εξαγγελίες για επενδύσεις δισεκατομμυρίων από πολυεθνικούς κολοσσούς και ενεργειακούς ομίλους (σε Αττική, Θεσσαλονίκη, Κρήτη και Δυτική Μακεδονία) παρουσιάζονται ως δήθεν «θαύμα» του ψηφιακού εκσυγχρονισμού.
Η πραγματικότητα, ωστόσο, είναι εντελώς διαφορετική: Τα DataCenters δεν είναι γραφεία νέων τεχνολογιών, αλλά ενεργοβόρες και υδροβόρες βαριές βιομηχανίες. Λειτουργούν αδιάκοπα 24 ώρες το 24ωρο, απορροφώντας τεράστιες ποσότητες ρεύματος και νερού. Αν δεν τεθούν άμεσα αυστηροί κανόνες, το τίμημα αυτών των εγκαταστάσεων θα μετακυλιστεί ευθέως στις πλάτες των καταναλωτών και των τοπικών κοινωνιών.
Το οξύμωρο της «απολιγνιτοποίησης»: Κλείνουν μονάδες παραγωγής, ανοίγουν φαραωνικοί καταναλωτές ενέργειας
Ιδιαίτερη πρόκληση συνιστά η επιλογή να χωροθετούνται γιγαντιαία DataCenters σε περιοχές ενεργειακής μετάβασης, όπως η Δυτική Μακεδονία (Κοζάνη). Την ώρα που οι τοπικές κοινωνίες βιώνουν τη βίαιη απολιγνιτοποίηση με απώλεια χιλιάδων θέσεων εργασίας και οικονομικό μαρασμό, οι παλιές λιγνιτικές μονάδες που παρήγαγαν ρεύμα αντικαθίστανται από εγκαταστάσεις που απλώς «καταπίνουν» ενέργεια.
- Η παραγωγή ρεύματος που στήριζε την εθνική οικονομία μετατρέπεται σε μονοπωλιακή κατανάλωση για λογαριασμό ξένων ψηφιακών κολοσσών.
- Αντί για μια πραγματικά Δίκαιη Μετάβαση με ποιοτικές, παραγωγικές θέσεις εργασίας για τους κατοίκους και φθηνή ενέργεια για την τοπική ανάπτυξη, οι υποδομές και τα δίκτυα των πρώην ενεργειακών λεκανών παραχωρούνται σε ενεργοβόρα κέντρα υπολογιστών με ελάχιστη τοπική ανταποδοτικότητα.
Ο μύθος των «χιλιάδων θέσεων εργασίας»
Η κοινή γνώμη παραπλανάται συστηματικά με υποσχέσεις για μαζική απασχόληση. Πρόκειται για επενδύσεις σε πανάκριβα μηχανήματα και όχι σε ανθρώπινο δυναμικό:
- Μετά την ολοκλήρωση της κατασκευαστικής περιόδου, ένα τεράστιο DataCenter απασχολεί μόνιμα μόλις 30 έως 60 άτομα, κυρίως σε θέσεις φύλαξης, καθαριότητας και βασικής συντήρησης κτιρίων.
- Οι εξειδικευμένες θέσεις υψηλής αξίας και τα υπερκέρδη παραμένουν στα κεντρικά γραφεία των πολυεθνικών στο εξωτερικό, ενώ στην Ελλάδα μένει το ενεργειακό και περιβαλλοντικό κόστος.
Κίνδυνος νέων αυξήσεων στους λογαριασμούς ρεύματος
- Φουσκώνουν οι «ρυθμιζόμενες χρεώσεις»: Για να συνδεθούν αυτές οι μονάδες-μαμούθ, απαιτούνται νέα, δαπανηρά έργα στο δημόσιο ηλεκτρικό δίκτυο. Εάν το κόστος δεν καταβληθεί εξ ολοκλήρου από τις εταιρείες, θα φορτωθεί σταδιακά στους λογαριασμούς των απλών νοικοκυριών.
- Πίεση στις τιμές ενέργειας: Σε περιόδους καύσωνα ή άπνοιας, η ασταμάτητη ζήτηση των DataCenters θα καλύπτεται από πανάκριβες μονάδες ορυκτών καυσίμων, συμπαρασύροντας προς τα πάνω τα τιμολόγια ρεύματος για όλους.
- «Στραγγαλισμός» των τοπικών κοινωνιών: Η κατά προτεραιότητα δέσμευση ηλεκτρικού «χώρου» για τα DataCenters στερεί τη δυνατότητα από αγρότες, δήμους, επαγγελματίες και ενεργειακές κοινότητες πολιτών να εγκαταστήσουν δικά τους φωτοβολταϊκά (net-metering) για να ρίξουν το κόστος τους.
Απειλή για το νερό και τον πρωτογενή τομέα
Η χώρα μας επηρεάζεται ήδη από παρατεταμένη ξηρασία και λειψυδρία. Η ψύξη των χιλιάδων υπολογιστικών συστημάτων απαιτεί εκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού.
- Σε περιοχές όπως η Ανατολική Αττική και η Κρήτη, η άντληση νερού για βιομηχανική χρήση ανταγωνίζεται άμεσα την ύδρευση των πολιτών και την άρδευση των καλλιεργειών.
- Αν οι δήμοι οδηγηθούν σε πανάκριβες γεωτρήσεις ή αφαλατώσεις για να καλύψουν τα κενά, οι λογαριασμοί ύδρευσης και τα δημοτικά τέλη θα εκτοξευθούν.
Τι διεκδικεί η ΓΣΕΕ:
Η ΓΣΕΕ και το καταναλωτικό κίνημα δεν στέκονται απέναντι στην τεχνολογική εξέλιξη. Αρνούνται όμως κατηγορηματικά να πληρώσουν οι εργαζόμενοι, οι καταναλωτές και οι τοπικές κοινωνίες τα σπασμένα των μεγάλων πολυεθνικών ομίλων.
Όπως ήδη πράττουν άλλες χώρες (π.χ. η Ιρλανδία που έβαλε φρένο στις νέες συνδέσεις στο Δουβλίνο για να μην καταρρεύσει το δίκτυο, η Γερμανία που υποχρεώνει τις εταιρείες να προσφέρουν δωρεάν θέρμανση στις τοπικές κοινωνίες, και η Ολλανδία που απαγόρευσε τέτοια έργα σε αγροτική γη), διεκδικούμε άμεσα:
- Πραγματική Δίκαιη Μετάβαση – Όχι στη μετατροπή των ενεργειακών λεκανών σε αποθήκες server:
Στις λιγνιτικές περιοχές (Δυτική Μακεδονία, Μεγαλόπολη), οι διαθέσιμες ηλεκτρικές υποδομές και τα κονδύλια της μετάβασης να κατευθυνθούν κατά προτεραιότητα σε έργα που δημιουργούν πολλές, μόνιμες και ποιοτικές θέσεις εργασίας, καθώς και σε ενεργειακές κοινότητες προς όφελος των κατοίκων.
- Μηδενική επιβάρυνση στα νοικοκυριά:
Κανένα έργο διασύνδεσης στο δίκτυο να μην επιβαρύνει τις ρυθμιζόμενες χρεώσεις των πολιτών. Οι εταιρείες να υποχρεωθούν να καλύπτουν πλήρως τις ανάγκες τους με δικά τους, νέα έργα ΑΠΕ και αποθήκευσης, χωρίς να δεσμεύουν τον δημόσιο ηλεκτρικό χώρο.
- Απόλυτη προστασία του πόσιμου νερού:
Ρητή θεσμική απαγόρευση χρήσης νερού από το δημόσιο δίκτυο ύδρευσης για την ψύξη των συστημάτων. Υποχρεωτική διαφάνεια με μηνιαία δημοσιοποίηση των καταναλώσεων ρεύματος και νερού ανά μονάδα.
- Τέλος στις διαδικασίες fast-track εις βάρος των πολιτών:
Κατάργηση των ειδικών χωροταξικών σχεδίων (ΕΣΧΑΣΕ) που παρακάμπτουν τα δημοτικά συμβούλια και τις τοπικές κοινωνίες. Καμία άδεια κοντά σε κατοικημένες ζώνες και παραγωγική αγροτική γη.
- Κοινωνική ανταποδοτικότητα:
Υποχρεωτική αξιοποίηση της αποβαλλόμενης θερμότητας προς όφελος των γειτονικών δήμων (π.χ. παροχή δωρεάν τηλεθέρμανσης σε σχολεία, νοσοκομεία ή κατοικίες).
Η ψηφιακή μετάβαση της χώρας οφείλει να υπηρετεί το σύνολο της κοινωνίας και τους εργαζόμενους, όχι να λειτουργεί ως μηχανισμός ιδιωτικοποίησης των κερδών και κοινωνικοποίησης του ενεργειακού και περιβαλλοντικού κόστους.
