Η ανάπτυξη της συνολικής υποδομής του Έργου «Γεωργία με Ευφυΐα» για τον Ψηφιακό Μετασχηματισμό του Γεωργικού Τομέα βρίσκεται σε εξέλιξη, ενώ βασικό ορόσημο αποτελεί η ολοκλήρωση της εγκατάστασης των Σταθμών Συλλογής Δεδομένων (ΣΣΔ) σε όλη τη χώρα. Ανάδοχοι του Έργου  που υλοποιείται από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων είναι η εταιρεία NEUROPUBLIC, ο Όμιλος ΟΤΕ και η διαφημιστική ΣΚΑΡΜΟΥΤΣΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ.  

Η εγκατάσταση του δικτύου ΣΣΔ αποτελεί ένα από τα αρχικά στάδια ανάπτυξης της συνολικής δομής του Έργου «Γεωργία με Ευφυΐα», όπως και τα Πειραματικά αγροτεμάχια. Μία από τις καλλιέργειες στις οποίες τα τελευταία επικεντρώνονται, είναι εκείνη των εσπεριδοειδών, με κυρίαρχες το λεμόνι, το μανταρίνι και το πορτοκάλι. Σε ό,τι έχει να κάνει με τις συγκεκριμένες, το Έργο εστιάζει στις βέλτιστες πρακτικές για την αύξηση της παραγωγικότητας και τη ορθή χρήση εισροών στην καλλιέργειά τους. Πολύ σημαντική για αυτού του τύπου τις καλλιέργειες είναι επιπλέον, η παρακολούθηση των συνθηκών του εδάφους, της υγρασίας, της θερμοκρασίας, του καιρού κ.λπ.

Οι ενδιαφερόμενοι παραγωγοί μπορούν να ενημερωθούν σχετικά με τη διαδικασία, τα οφέλη και τις δυνατότητες που τους παρέχει το εν λόγω Έργο, από την ιστοσελίδα https://digiagro.gr. Όσοι συμμετέχουν, έχοντας εγκαταστήσει Σταθμό Συλλογής Δεδομένων σε αγροτεμάχιό τους, θα έχουν εξατομικευμένη πρόσβαση στα δεδομένα του μετά την ολοκλήρωση των απαραίτητων διαδικασιών μέχρι την άνοιξη του 2025. 

Χαρακτηριστικά παραδείγματα

• Πειραματικό μανταρινιάς - Θεσπρωτία
  Το πειραματικό αγροτεμάχιο μανταρινιάς στη Θεσπρωτία αφορά ποικιλία Κλημεντίνη και είναι έκτασης 9 στρεμμάτων. Το παραγόμενο προϊόν προορίζεται για επιτραπέζια χρήση. Το σύστημα φύτευσης είναι γραμμικό και στο αγροτεμάχιο αριθμούνται 445 παραγωγικά δέντρα, με σχήμα μόρφωσης «Σφαιρικό», ενώ η μέση ηλικία των δέντρων είναι τα 15 έτη.

• Πειραματικό πορτοκαλιάς - Άρτα
  Το πειραματικό αγροτεμάχιο πορτοκαλιάς στην Άρτα αφορά ποικιλία Ναβελίνα και είναι έκτασης 9,4 στρεμμάτων. Το παραγόμενο προϊόν προορίζεται για χυμοποίηση και για επιτραπέζια χρήση. Το σύστημα φύτευσης είναι γραμμικό και στο αγροτεμάχιο αριθμούνται 370 παραγωγικά δέντρα, με σχήμα μόρφωσης «Κυπελλοειδές». Τέλος, η μέση ηλικία των δέντρων είναι τα 20 έτη.

• Πειραματικό λεμονιάς – Αργολίδα
  Το πειραματικό αγροτεμάχιο λεμονιάς στην Αργολίδα αφορά ποικιλία Interdonato και είναι έκτασης 7,5 στρεμμάτων. Το παραγόμενο προϊόν προορίζεται τόσο επιτραπέζια χρήση όσο και για χυμοποίηση. Το σύστημα φύτευσης είναι γραμμικό και στο αγροτεμάχιο αριθμούνται 330 παραγωγικά δέντρα, με σχήμα μόρφωσης «Κυπελλοειδές». Τέλος, η μέση ηλικία των δέντρων είναι 55 έτη.

• Πειραματικό πορτοκαλιάς – Λακωνία
  Το πειραματικό αγροτεμάχιο πορτοκαλιάς στην Λακωνία αφορά ποικιλία Valencia και είναι έκτασης 11,5 στρεμμάτων. Το παραγόμενο προϊόν προορίζεται για επιτραπέζια χρήση και για χυμοποίηση. Το σύστημα φύτευσης είναι γραμμικό και στο αγροτεμάχιο αριθμούνται 958 παραγωγικά δέντρα, με σχήμα μόρφωσης «Κυπελλοειδές». Τέλος η μέση ηλικία των δέντρων είναι 10 έτη.

Τι επιδιώκει το Έργο αναφορικά με τα εσπεριδοειδή;

Στόχος των πειραματικών αγροτεμαχίων είναι η προσαρμογή αλγοριθμικών μοντέλων ευφυούς άρδευσης, θρέψης και φυτοπροστασίας στις ιδιαιτερότητες κάθε συνδυασμού καλλιέργειας – περιοχής μέσα από τη συλλογή και την επεξεργασία δεδομένων από το κάθε αγροτεμάχιο ξεχωριστά. Τα μοντέλα αποτελούν μια προσομοίωση της κατάστασης και του μικροκλίματος που επικρατεί στα αγροτεμάχια αυτά και κατά συνέπεια η χρήση τους επιτυγχάνει τη βελτιστοποίηση των εισροών (νερό, λιπάσματα, φυτοπροστατευτικά προϊόντα) και την αποφυγή υπερβολικής ή ελλιπούς χρήσης των παραπάνω πόρων.

Σχετικά με υδατικές ανάγκες των καλλιεργειών των εσπεριδοειδών, αυτές έχουν εκτιμηθεί στα 416 και 496 m³/στρέμμα ανά αρδευτική περίοδο, για τις περιοχές της Ηπείρου (Θεσπρωτία και Άρτα) και Πελοποννήσου (Λακωνία και Αργολίδα) αντίστοιχα.

Οι καλλιέργειες των εσπεριδοειδών πλήττονται επίσης σημαντικά από διάφορους εχθρούς όπως η μύγα Μεσογείου, ο φυλλοκνίστης και ο αλευρώδης και ασθένειες, όπως η κόκκινη ψώρα των εσπεριδοειδών, η φυτόφθορα των εσπεριδοειδών και η κορυφοξήρα. Στα πειραματικά αγροτεμάχια πορτοκαλιάς και μανταρινιάς που συμμετέχουν στο Έργο επιλέχθηκε η μελέτη της μύγας Μεσογείου ενώ στα αντίστοιχα πειραματικά λεμονιάς, η κόκκινη ψώρα των εσπεριδοειδών.

Τι ποσοστό καταλαμβάνουν τα εσπεριδοειδή στην ελληνική αγορά;

Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση της ΕΛΣΤΑΤ, το 2022 παρήχθησαν 53,3 χιλιάδες τόνοι λεμόνια, 681,8 χιλιάδες τόνοι πορτοκάλια και 184,6 χιλιάδες τόνοι μανταρίνια, τα οποία αντιστοιχούν στο 0,3%, 3,9% και 1,1% αντίστοιχα της συνολικής παραγωγής γεωργικών προϊόντων εκείνης της χρονιάς. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι σε σχέση με το 2021, η παραγωγή στα λεμόνια δεν παρουσίασε κάποια σημαντική μεταβολή, ενώ στα πορτοκάλια και στα μανταρίνια αυξήθηκε κατά 8% και 10,8% αντίστοιχα.

Όσον αφορά την καλλιεργούμενη έκταση, το 2022 οι καλλιέργειες λεμονιάς καταλάμβαναν έκταση 28 χιλιάδων στρεμμάτων ή το 0,1% της συνολικής καλλιεργούμενης έκτασης, οι καλλιέργειες πορτοκαλιάς καταλάμβαναν έκταση 277,3 χιλιάδων στρεμμάτων ή το 1% της συνολικής καλλιεργούμενης έκτασης ενώ οι καλλιέργειες μανταρινιάς καταλάμβαναν έκταση 93,5 χιλιάδων στρεμμάτων ή το 0,3% της συνολικής καλλιεργούμενης έκτασης. Συγκριτικά με το 2021, η καλλιεργούμενες εκτάσεις λεμονιάς μειώθηκαν κατά 3%, πορτοκαλιάς κατά 0,2% ενώ μανταρινιάς αυξήθηκαν κατά 0,7%.

Με ποιόν τρόπο ευνοούνται οι συγκεκριμένες καλλιέργειες;

Σημαντικά θα είναι τα οφέλη για τους παραγωγούς στα πειραματικά αγροτεμάχια από τις μετρήσεις από το πεδίο και από τη χρήση της υπηρεσίας των επιστημονικών αλγορίθμων όσων αφορά την άρδευση, τη φυτοπροστασία και τη θρέψη. Η χρήση του συστήματος αναμένεται να φέρει μείωση στο κόστος παραγωγής, με ποιοτικότερα προϊόντα και ταυτόχρονα αύξηση της παραγόμενης ποσότητας. Επιπρόσθετα, το περιβαλλοντικό αποτύπωμα θα είναι μειωμένο λόγω των στοχευμένων επεμβάσεων  από τη χρήση φυτοπροστατευτικών προϊόντων – λιπασμάτων αλλά και την αποφυγή της σπατάλης του αρδευτικού νερού. Τέλος, οι αγρότες θα εκπαιδευτούν στη χρήση νέων τεχνολογιών, στην εφαρμογή βέλτιστων καλλιεργητικών μεθόδων, στην τήρηση των κανόνων και των υποχρεώσεων απέναντι στους καταναλωτές και τη νέα ΚΑΠ.

Το Έργο υλοποιείται στο πλαίσιο του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0» με τη χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης – NextGenerationEU