Ανακοίνωση ΠΟΓΕΔΥ για το νέο σύστημα παρακολούθησης 10.743 σκαφών παράκτιας αλιείας

Με αφορμή την ανακοίνωση για την ένταξη στο ΠΑΛΥΘ 2021–2027 της πράξης «Σύστημα Παρακολούθησης Μικρής Παράκτιας Αλιείας», συνολικής δημόσιας δαπάνης 62.124.000 ευρώ, ο Πανελλήνιος Σύλλογος Ιχθυολόγων Δημοσίου επισημαίνει ότι η ψηφιακή παρακολούθηση της αλιευτικής δραστηριότητας αποτελεί ένα σημαντικό και απαραίτητο εργαλείο για την παρακολούθηση της αλιευτικής προσπάθειας, την αντιμετώπιση της παράνομης αλιείας και τη διασφάλιση συνθηκών ισονομίας.

Πρέπει ωστόσο να επισημάνουμε τα παρακάτω: • Η προμήθεια δύο διακριτών συσκευών για κάθε σκάφος (συσκευών εντοπισμού VMS και tablet για καταχώρηση αλιευμάτων ERS) από την ΚτΠ για 10.743 σκάφη αποτελεί την οικονομικότερη δυνατή επιλογή; Αρκεί από μόνη της, για τη συγκρότηση αποτελεσματικού συστήματος αλιευτικού ελέγχου;

• Υπάρχει επαρκής στελέχωση, ουσιαστική αξιοποίηση των αλιευτικών δεδομένων, διαλειτουργικότητα των πληροφοριακών συστημάτων και συστηματικοί έλεγχοι σε ολόκληρη την αλυσίδα, από την αλίευση έως τη διάθεση του προϊόντος στον καταναλωτή;

 • Ήδη από το 2009, ο Κανονισμός (ΕΚ) 1224/2009 και ο εφαρμοστικός Κανονισμός (ΕΕ) 404/2011 θεσπίζουν ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο ελέγχου και ιχνηλασιμότητας «από το δίχτυ στο πιάτο». Παράλληλα, εδώ και χρόνια είναι διαθέσιμα δεδομένα VMS και ERS για περίπου 1.100 αλιευτικά σκάφη που εκτιμάται ότι παράγουν το 50% της συνολικής παραγωγής. Επομένως, πριν από την επέκταση του συστήματος σε περισσότερα από 10.000 επιπλέον σκάφη, είναι σημαντικό να γνωστοποιηθεί αν και πώς αξιοποιούνται σήμερα τα υφιστάμενα δεδομένα, πόσοι διασταυρωτικοί έλεγχοι έχουν πραγματοποιηθεί ανά έτος και ποιο είναι το επιχειρησιακό σχέδιο διαχείρισης του πολλαπλάσιου όγκου πληροφοριών που θα παραχθεί.

• Η αποτελεσματικότητα του ελέγχου υπονομεύεται, επίσης, από τη συσσώρευση αλιευτικών προσφυγών. Η διαπίστωση μιας παράβασης δεν αρκεί, εάν δεν ακολουθείται από έγκαιρη και συνεπή διοικητική διαδικασία. Είναι χρήσιμο να υπενθυμίσουμε την κατατεθειμένη πρόταση του συλλόγου μας για δημιουργία συμβουλίων εκδίκασης αλιευτικών προσφυγών σε περιφερειακό επίπεδο για την ταχύτερη εκδίκαση των υποθέσεων.

• Μετά την κατάργηση, με το άρθρο 14 παρ. 2 του ν. 4256/2014, της ατομικής και της άδειας σκάφους ερασιτεχνικής αλιείας, η ερασιτεχνική αλιεία εξακολουθεί να ασκείται χωρίς ολοκληρωμένο εθνικό σύστημα καταγραφής αλιέων, σκαφών, αλιευτικής προσπάθειας και αλιευμάτων. Η επιβολή συστήματος παρακολούθησης της δραστηριότητας του συνόλου των επαγγελματιών αλιέων, την ώρα που αφήνεται ανεξέλεγκτη η δραστηριότητα τουλάχιστον 100.000 ερασιτεχνών αλιέων, δημιουργεί αίσθημα ανισότητας στους ανθρώπους που ζουν από τη θάλασσα, αθέμιτου ανταγωνισμού, αλλά και θέτει σε αμφισβήτηση την αποτελεσματικότητα των αλιευτικών δεδομένων.

• Επιπλέον, απαιτείται ενισχυμένο καθεστώς ελέγχου των αλιευτικών προϊόντων που εισάγονται από τρίτες χώρες, με επέκταση των ελέγχων και σε άλλα σημεία εισόδου αλιευτικών προϊόντων με φυσική παρουσία ιχθυολόγων, για τη νομιμότητα, την προέλευση και την ιχνηλασιμότητά τους. Ενδεικτικό παράδειγμα της σημερινής απουσίας ουσιαστικού ελέγχου αποτέλεσε η κατάργηση με έγγραφο του Γενικού Γραμματέα Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων κ. Σπύρου Πρωτοψάλτη, το Γραφείο Ελέγχου Αλιευμάτων στον Διεθνή Αερολιμένα Αθηνών «Ελευθέριος Βενιζέλος», το μοναδικό αντίστοιχο σημείο ελέγχου στη χώρα, στο οποίο ήταν δυνατή η διενέργεια άμεσου ελέγχου των εισαγόμενων αλιευμάτων με φυσική παρουσία εξειδικευμένων ελεγκτών ΠΕ Ιχθυολόγων.

Η αύξηση των υποχρεώσεων των Ελλήνων επαγγελματιών αλιέων πρέπει να συνοδεύεται από τουλάχιστον εξίσου αποτελεσματικό έλεγχο των αλιευτικών προϊόντων που εισάγονται από τρίτες χώρες, ώστε να διασφαλίζονται η νομιμότητα, η ιχνηλασιμότητα, η προστασία του καταναλωτή και συνθήκες ισότιμου ανταγωνισμού. 

Ο Πανελλήνιος Σύλλογος Ιχθυολόγων Δημοσίου ζητεί:

1. Τη δημοσιοποίηση του αναλυτικού προϋπολογισμού και των ενδιάμεσων οροσήμων του έργου.

2. Να διευκρινιστεί ποιος θα αναλάβει το κόστος σύνδεσης, συντήρησης και αντικατάστασης των συσκευών μετά τη λήξη της τριετούς χρηματοδότησης.

3. Την παρουσίαση επιχειρησιακού σχεδίου αξιοποίησης των δεδομένων VMS και ERS και ουσιαστικής στελέχωσης των ελεγκτικών υπηρεσιών.

4. Την παροχή στοιχείων για τις εκκρεμείς αλιευτικές προσφυγές.

5. Τη δημιουργία ολοκληρωμένου συστήματος παρακολούθησης της ερασιτεχνικής αλιείας.

6. Την αποσαφήνιση του καθεστώτος ελέγχου των εισαγόμενων αλιευτικών προϊόντων. Ο έλεγχος εισαγωγών θα γίνεται από τα γραφεία της Γενικής Διεύθυνσης Αλιείας;

7. Τη γνωστοποίηση των ενεργειών της Ελλάδας για την ανάπτυξη και αξιοποίηση απλουστευμένων ευρωπαϊκών συστημάτων.

8. Ενεργοποίηση της υποχρέωσης του συστήματος ελέγχου των αλιευτικών δραστηριοτήτων και προϊόντων-ιχνηλασιμότητας στο πλαίσιο του Καν. ΕΕ 1224/2019 (Κανονισμού Ελέγχου της Αλιείας) με την νομοθέτηση και εφαρμογή του κυρωτικού πλαισίου. Ενεργοποίηση του θεσμού των Επιθεωρητών Αλιείας (Ιχθυολόγοι των Περιφερειών) για τον αποτελεσματικότερο έλεγχο της αλυσίδας διακίνησης των αλιευμάτων από τη θάλασσα μέχρι τα σημεία πώλησής τους.

Ο ψηφιακός μετασχηματισμός της αλιείας δεν μπορεί να εξαντλείται στην αγορά και διανομή συσκευών.

Προϋποθέτει συνεκτική αλιευτική πολιτική, επαρκώς στελεχωμένες υπηρεσίες, ενεργοποίηση των ελέγχων σε όλη την αλυσίδα αλιείας και εμπορίας, διαφάνεια στη διάθεση των δημόσιων πόρων και αναλογική εφαρμογή των υποχρεώσεων.

Μόνο υπό αυτές τις προϋποθέσεις η επένδυση των 62,1 εκατ. ευρώ μπορεί να αποτελέσει πραγματικό εργαλείο προστασίας των αλιευτικών πόρων και στήριξης της νόμιμης επαγγελματικής αλιείας.