Βιολογική παραγωγή: Υψηλά ποσοστά μη συμμόρφωσης σε ελέγχους για μελισσοκομία και κτηνοτροφία

Σημαντικά ευρήματα μη συμμόρφωσης ανέδειξαν οι προενταξιακοί επιτόπιοι έλεγχοι που πραγματοποιήθηκαν σε παραγωγούς οι οποίοι είχαν υποβάλει αίτηση ένταξης στις δράσεις βιολογικής μελισσοκομίας και βιολογικής κτηνοτροφίας, κάτι που είχε ως αποτέλεσμα την ακύρωση των προγραμμάτων βιολογικής μελισσοκομίας και βιολογικής κτηνοτροφίας, συνολικού ύψους 134 εκατ. ευρώ.

Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσιάστηκαν πρόσφατα από τον υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Μαργαρίτη Σχοινά, τα τελευταία χρόνια ο αριθμός των βιολογικών παραγωγών υπερτριπλασιάστηκε, καθώς αυξήθηκε από 34.000 το 2020 σε 119.000 το 2024, καταγράφοντας αύξηση 250%. Την περίοδο 2017-2024 καταβλήθηκαν σε παραγωγούς ενισχύσεις ύψους 1,265 δισ. ευρώ για την εφαρμογή μεθόδων βιολογικής παραγωγής.

Υψηλή ήταν και η ζήτηση για τις νέες δράσεις βιολογικής παραγωγής, υπερκαλύπτοντας τους διαθέσιμους πόρους. Ειδικότερα, στη γεωργία, με προϋπολογισμό 172 εκατ. ευρώ, οι αιτήσεις ανήλθαν σε 398 εκατ. ευρώ, δηλαδή υπερκάλυψη 231%. Στη βιολογική μελισσοκομία, με προϋπολογισμό 19 εκατ. ευρώ, οι αιτήσεις έφτασαν τα 166 εκατ. ευρώ, υπερκαλύπτοντας τον προϋπολογισμό κατά 874%. Στη βιολογική κτηνοτροφία, με προϋπολογισμό 115 εκατ. ευρώ, οι αιτήσεις ανήλθαν σε 136 εκατ. ευρώ, δηλαδή κάλυψη 118%.

Σε αυτό το πλαίσιο, πραγματοποιήθηκαν για πρώτη φορά προενταξιακοί επιτόπιοι έλεγχοι σε παραγωγούς που είχαν υποβάλει αίτηση για ένταξη στις δράσεις βιολογικής μελισσοκομίας και κτηνοτροφίας. Συνολικά ελέγχθηκαν 737 παραγωγοί, εκ των οποίων 380 στη μελισσοκομία και 357 στην κτηνοτροφία.

«Η βιολογική παραγωγή είναι στρατηγική προτεραιότητα για την ελληνική γεωργία, αλλά με την προϋπόθεση να είναι πραγματικά - και όχι στα χαρτιά - βιολογική. Η ανάπτυξή της πρέπει να στηρίζεται στην αξιοπιστία, τη διαφάνεια και την πλήρη τήρηση των κανόνων. Τα στοιχεία των ελέγχων είναι σαφή και πολύ ανησυχητικά και προφανώς δεν μπορούν να αγνοηθούν», δήλωσε στο Αθηναϊκό - Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο γενικός γραμματέας Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και πρόεδρος της Task Force για τη βιολογική παραγωγή, Σπύρος Πρωτοψάλτης.

Όπως πρόσθεσε, «όταν δηλώνονται εκατοντάδες κυψέλες και στον επιτόπιο έλεγχο εντοπίζονται ελάχιστες ή άδειες, όταν δηλώνονται ζώα που δεν υπάρχουν, τότε είναι προφανές ότι απαιτούνται αποφασιστικές παρεμβάσεις, με μοναδικό γνώμονα να θωρακίσουμε την αξιοπιστία της βιολογικής παραγωγής και να προστατεύσουμε τόσο τους καταναλωτές όσο και τους έντιμους παραγωγούς».

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα των ελέγχων, στο 35% των περιπτώσεων εντοπίστηκαν ευρήματα μη συμμόρφωσης, ενώ το 20,5% των παραγωγών αποχώρησε οικειοθελώς μετά την ανακοίνωση της διενέργειας ελέγχων. Συνολικά, ποσοστό 55,5% είτε αποχώρησε είτε παρουσίασε ευρήματα.

Στη μελισσοκομία, από τους 380 ελέγχους, το 27% είχε ευρήματα, ενώ το 16% των παραγωγών αποχώρησε οικειοθελώς. Συνολικά, το 43% των περιπτώσεων είτε είχε ευρήματα είτε αποχώρησε. Στην κτηνοτροφία, από τους 357 ελέγχους, το 44% είχε ευρήματα και το 25% αποχώρησε οικειοθελώς. Συνολικά, το 69% των περιπτώσεων είτε είχε ευρήματα είτε αποχώρησε.

Ενδεικτικά, στους επιτόπιους ελέγχους στη βιολογική μελισσοκομία καταγράφηκαν περιπτώσεις όπου είχαν δηλωθεί 205 κυψέλες ή παραφυάδες και βρέθηκαν 34, ενώ σε άλλη περίπτωση είχαν δηλωθεί 130 και βρέθηκαν 3.

Καταγράφηκε επίσης περίπτωση όπου είχαν δηλωθεί 111 κυψέλες ή παραφυάδες, οι οποίες κατά τον έλεγχο βρέθηκαν όλες άδειες, καθώς και περίπτωση όπου είχαν δηλωθεί 130 και βρέθηκαν 30.

Αντίστοιχα, στη βιολογική κτηνοτροφία, οι έλεγχοι ανέδειξαν αποκλίσεις μεταξύ δηλωθέντων και πραγματικά εντοπισθέντων ζώων. Σε μία περίπτωση είχαν δηλωθεί 446 αίγες και κατά τον επιτόπιο έλεγχο βρέθηκαν 164. Σε άλλη περίπτωση είχαν δηλωθεί 22 βοοειδή και βρέθηκαν 9, ενώ σε τρίτη περίπτωση είχαν δηλωθεί 88 βοοειδή και βρέθηκαν 49.

Παράλληλα, από τον ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ ελέγχθηκαν και οι 16 εγκεκριμένοι Οργανισμοί Ελέγχου και Πιστοποίησης βιολογικής παραγωγής. Από τους ελέγχους προέκυψαν μέτρα αναστολής και χρηματικά πρόστιμα. Συνολικά επιβλήθηκαν 8 χρηματικά πρόστιμα σε 6 φορείς πιστοποίησης, ενώ αποφασίστηκε εξάμηνη αναστολή έγκρισης σε 3 φορείς. Σημειώνεται ότι τον Αύγουστο του 2025 το Εθνικό Σύστημα Διαπίστευσης του υπουργείου Ανάπτυξης είχε επίσης προχωρήσει σε αναστολή διαπίστευσης 2 φορέων πιστοποίησης.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τα στοιχεία για την ένταση των υποχρεωτικών ετήσιων ελέγχων των παραγωγών από ελεγκτές των φορέων πιστοποίησης. Σε ορισμένες περιπτώσεις καταγράφηκε μεγάλος αριθμός ελέγχων από τον ίδιο ελεγκτή μέσα στην ίδια ημέρα ή σε διαδοχικές ημέρες.

Ενδεικτικά, ένας ελεγκτής εμφανίζεται να έχει πραγματοποιήσει 7 επιτόπιους ελέγχους παραγωγών στις 22 Απριλίου 2025, 11 ελέγχους στις 23 Απριλίου, 15 ελέγχους στις 24 Απριλίου και 13 ελέγχους στις 25 Απριλίου. 'Αλλος ελεγκτής εμφανίζεται με 11 ελέγχους στις 11 Ιουνίου, 10 στις 12 Ιουνίου και 10 στις 13 Ιουνίου, ενώ τρίτος ελεγκτής εμφανίζεται με 6, 7 και 8 ελέγχους ημερησίως σε τρεις διαδοχικές ημέρες.

Τα στοιχεία αυτά, σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, αναδεικνύουν την ανάγκη αυστηρότερης εποπτείας όχι μόνο των παραγωγών, αλλά και της ποιότητας, της πληρότητας, της αξιοπιστίας και της ιχνηλασιμότητας των ελέγχων που διενεργούνται από τους φορείς πιστοποίησης.

Με βάση τα ευρήματα, το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων ανακοίνωσε την ακύρωση των δράσεων βιολογικής κτηνοτροφίας και μελισσοκομίας, το «πάγωμα» νέων δράσεων βιολογικής παραγωγής στο Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης 2021-2027, την αναδιάρθρωση του θεσμικού πλαισίου και τη δημιουργία νέου συστήματος ελέγχων, με βάση τις προτάσεις της Task Force για τη βιολογική παραγωγή, καθώς και το «πάγωμα» εγκρίσεων νέων φορέων πιστοποίησης μέχρι την εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων.

Το ΥΠΑΑΤ έχει κοινοποιήσει τα παραπάνω στη Γενική Διεύθυνση Γεωργίας και Αγροτικής Ανάπτυξης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και βρίσκεται σε συνεχή επικοινωνία και συνεργασία με την DG AGRI για τις απαραίτητες ενέργειες.

«Ο στόχος μας δεν είναι να τιμωρήσουμε συλλήβδην έναν ολόκληρο κλάδο. Αντίθετα, θέλουμε να προστατεύσουμε τους πραγματικούς παραγωγούς που εργάζονται σωστά, τηρούν τους κανόνες και επενδύουν στην πράξη στη βιολογική παραγωγή. Γι' αυτό προχωράμε σε νέο πλαίσιο ελέγχων, πιο αυστηρές κυρώσεις, καλύτερη ιχνηλασιμότητα και αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων. Η χώρα μπορεί και πρέπει να πετύχει τον ευρωπαϊκό στόχο για τα βιολογικά, αλλά αυτό έχει αξία μόνο αν η βιολογική παραγωγή είναι πραγματική και ποιοτική», κατέληξε ο κ. Πρωτοψάλτης.

απε-μπε