Οι καύσωνες ρεκόρ του περασμένου καλοκαιριού, οι δασικές πυρκαγιές και άλλα ακραία καιρικά φαινόμενα σε ολόκληρη την Ευρώπη απέδειξαν και πάλι την επείγουσα ανάγκη αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής και ενίσχυσης της ανθεκτικότητας σε όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης. Ως εκ τούτου, ενόψει των διεθνών διασκέψεων του φετινού φθινοπώρου —της COP17 για τη βιοποικιλότητα και της COP31 για το κλίμα— οι τοπικοί και οι περιφερειακοί ηγέτες παροτρύνουν την ιρλανδική Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ να διασφαλίσει ότι η συμβολή των δήμων και των περιφερειών αντικατοπτρίζεται δεόντως στις διεθνείς προσπάθειες της ΕΕ για το κλίμα και τη βιοποικιλότητα.

Η Τουρκία θα φιλοξενήσει την COP31 της UNFCCC στην Αττάλεια από τις 9 έως τις 20 Νοεμβρίου. Η ενσωμάτωση πολυεπίπεδων μηχανισμών στις διεθνείς διαδικασίες, η βελτίωση και η απλούστευση της πρόσβασης των τοπικών και των περιφερειακών αρχών σε χρηματοδότηση για το κλίμα, η επιτάχυνση της υλοποίησης των ενεργειακών δεσμεύσεων και η ενίσχυση των πόρων για την προσαρμογή σε όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης συγκαταλέγονται στους βασικούς στόχους της αντιπροσωπείας υψηλού επιπέδου της ΕτΠ υπό την ηγεσία της Προέδρου Kata Tüttő. Σε στενή συνεργασία με άλλους εταίρους στην αντιπροσωπεία της ΕΕ και σε παγκόσμιο επίπεδο, η ΕτΠ συνέβαλε στο κοινό έγγραφο θέσης των τοπικών και περιφερειακών αρχών του κόσμου, το οποίο παρουσιάστηκε επίσημα προς έγκριση αυτή την εβδομάδα.

Στην COP17 της ΣΒΠ για τη βιοποικιλότητα, που θα πραγματοποιηθεί στο Ερεβάν από τις 19 έως τις 30 Οκτωβρίου, η ΕτΠ θα εκπροσωπηθεί από τον πρόεδρο της επιτροπής ENVE Κώστα Μπακογιάννη (EL/EPP) και τον Roby Biwer (LU/PES), δημοτικό σύμβουλο του Bettemburg. Κύριος στόχος τους είναι να υπερασπιστούν την πλήρη εφαρμογή του σχεδίου δράσης για τις τοπικές κυβερνήσεις, τη συστηματική συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών στις εθνικές στρατηγικές για τη βιοποικιλότητα και την καλύτερη πρόσβαση στη χρηματοδότηση.

Σε συζήτηση με εκπρόσωπο της ιρλανδικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ, τα μέλη της επιτροπής ENVE τόνισαν ότι τα τελικά συμπεράσματα του Συμβουλίου σχετικά με την COP17 και την COP31, τα οποία αποτελούν τη βάση της διαπραγματευτικής εντολής της ΕΕ, θα πρέπει να αναγνωρίζουν ρητά τον ρόλο των δήμων και των περιφερειών στην επίτευξη των παγκόσμιων κλιματικών και περιβαλλοντικών στόχων επιτόπου. Κατά τη συνεδρίαση της επιτροπής ENVE στις 29 Σεπτεμβρίου, τα μέλη αντάλλαξαν επίσης απόψεις με τη Veronika Hunt Safrankova, επικεφαλής του Γραφείου του UNEP στις Βρυξέλλες, και υπογράμμισαν τη σχέση μεταξύ της κλιματικής αλλαγής, της απώλειας βιοποικιλότητας και της ανθεκτικότητας των υδάτων.

Ο πρόεδρος της επιτροπής ENVE Κώστας Μπακογιάννης, μέλος του Δημοτικού Συμβουλίου Αθηνών, δήλωσε: «Η COP31 και η COP17 δεν μπορούν να προσεγγιστούν με σιλό. Η κλιματική αλλαγή, η απώλεια βιοποικιλότητας και η καταπόνηση των υδάτων αλληλοενισχύονται. Χρειαζόμαστε μεγαλύτερη συνοχή μεταξύ των διαδικασιών του ΟΗΕ για το κλίμα και τη βιοποικιλότητα, με τους δήμους και τις περιφέρειες ως βασικούς παράγοντες και στα δύο.»

Καθαρή και οικονομικά προσιτή ενέργεια για τους πολίτες της ΕΕ

Με την ενεργειακή κρίση σε εξέλιξη, η επιτροπή ENVE ενέκρινε δύο σχέδια γνωμοδοτήσεων σχετικά με τη δέσμη μέτρων για την ενέργεια των πολιτών και τη στρατηγική για τους μικρούς δομοστοιχειωτούς αντιδραστήρες που πρότεινε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Ο Yonnec Polet (BE/PES), δημοτικός σύμβουλος Berchem-Sainte-Agathe και εισηγητής της γνωμοδότησης της ΕτΠ με θέμα «Δέσμη μέτρων για την ενέργεια των πολιτών», δήλωσε: «Η οικονομική προσιτότητα της ενέργειας προκαλεί μεγάλη ανησυχία σε όλους τους Ευρωπαίους. Οι λογαριασμοί είναι πολύ υψηλοί! Ζητούμε ισχυρότερες διασφαλίσεις για όλους τους Ευρωπαίους και ιδίως για τους πλέον ευάλωτους, ώστε όλοι να μπορούν να απολαμβάνουν οικονομικά προσιτό και σταθερό ενεργειακό εφοδιασμό, απολαμβάνοντας παράλληλα ενισχυμένη προστασία ως καταναλωτές και ως πολίτες. Η ανάπτυξη των εγχώριων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην Ευρώπη πρέπει να επιταχυνθεί. Αυτή είναι η ραχοκοκαλιά για τη διασφάλιση της κοινωνικής συνοχής και της στρατηγικής ανεξαρτησίας της ΕΕ. Οι δήμοι και οι περιφέρειες διαδραματίζουν καίριο ρόλο στη διασφάλιση της αποδοτικής ανάπτυξης έργων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, στη διευκόλυνση της λειτουργίας των ενεργειακών κοινοτήτων και, τελικά, στη διασφάλιση ότι η Ευρώπη βρίσκεται σε καλό δρόμο για την επίτευξη του στόχου της για ουδέτερο ισοζύγιο άνθρακα έως το 2050.»

Ο κ. Ans Mol (NL/ECR), περιφερειακός υπουργός της επαρχίας Gelderland και εισηγητής της γνωμοδότησης της ΕτΠ με θέμα «Στρατηγική για τους μικρούς δομοστοιχειωτούς αντιδραστήρες», δήλωσε: «Οι δομοστοιχειωτοί αντιδραστήρες S mall δεν αποτελούν γρήγορη λύση για τις σημερινές ενεργειακές προκλήσεις και η παρούσα γνωμοδότηση δεν προσποιείται το αντίθετο. Αλλά αυτός ακριβώς είναι ο λόγος για τον οποίο η Ευρώπη πρέπει να δράσει τώρα. Οι αποφάσεις που θα ληφθούν αυτή τη δεκαετία θα διαμορφώσουν το ενεργειακό μας σύστημα για τις επόμενες δεκαετίες. Αν περιμένουμε μέχρι η ανάγκη να είναι ακόμη πιο επείγουσα, κινδυνεύουμε να μείνουμε πίσω. Ως εκ τούτου, η Ευρώπη θα πρέπει να συνεργαστεί σε ένα αρχικό κύμα έργων που επικεντρώνονται στην κοινή μάθηση, την τυποποίηση και μια ισχυρή ευρωπαϊκή αλυσίδα εφοδιασμού. Τελικά, η επιτυχία αυτών των έργων θα καθοριστεί σε τοπικό επίπεδο, επομένως χρειαζόμαστε περιφέρειες στο τραπέζι από την πρώτη μέρα».

Και οι δύο γνωμοδοτήσεις έχουν προγραμματιστεί για τελική έγκριση στη σύνοδο ολομέλειας της ΕτΠ τον Δεκέμβριο.

Αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης για το κλίμα

Μια νέα μελέτη που ανατέθηκε από την επιτροπή ENVE και παρουσιάστηκε στα μέλη προειδοποιεί ότι η παραπληροφόρηση υπονομεύει την εμπιστοσύνη στις πολιτικές της ΕΕ για το κλίμα και το περιβάλλον, παρά το γεγονός ότι οι Ευρωπαίοι πολίτες αναγνωρίζουν έντονα την ανάγκη αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής, της απώλειας βιοποικιλότητας και της ρύπανσης. Οι συντάκτες της μελέτης επισήμαναν ότι οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές, όντας πιο κοντά στους πολίτες και την εδαφική πραγματικότητα, είναι οι πλέον κατάλληλες για να αυξήσουν τη συμμετοχή του κοινού και να συμβάλουν στην οικοδόμηση ενός θετικού αφηγήματος σχετικά με την πράσινη μετάβαση.

Παραπληροφόρηση και συμμετοχή του κοινού στην πράσινη μετάβαση: Περίληψη και πλήρης μελέτη

Η επόμενη συνεδρίαση της επιτροπής ENVE θα πραγματοποιηθεί στις 8 Δεκεμβρίου στις Βρυξέλλες.

Σε ένα πιο αυστηρό σύστημα ηλεκτρονικής ιχνηλάτησης γάλακτος και κρέατος, από την παραγωγή έως τη μεταποίηση και τη διάθεση στην αγορά, προσανατολίζεται η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ), με στόχο τον περιορισμό των ελληνοποιήσεων και της παραπλανητικής επισήμανσης προϊόντων ως ελληνικών, όταν για την παραγωγή τους έχουν χρησιμοποιηθεί εισαγόμενες πρώτες ύλες.

Η συζήτηση για το νέο πλαίσιο έχει ήδη ξεκινήσει, με επίκεντρο αρχικά τα ευπαθή προϊόντα και ειδικότερα την τιμολόγηση της σκόνης γάλακτος. Όπως ανέφερε ο πρώην αναπληρωτής πρόεδρος του Συνδέσμου Ελληνικής Κτηνοτροφίας (ΣΕΚ) και μέλος του Δ.Σ. της ΕΘΕΑΣ, Χρήστος Τσοπάνος, το θέμα τέθηκε σε πρόσφατη σύσκεψη με την ΑΑΔΕ.

«Στόχος της διαδικασίας είναι να πιάσει τους παραγωγούς από παντού, να μην αφήσει να περνάει τίποτα και από την από την άλλη πλευρά να πατάξει τις ελληνοποιήσεις», σημείωσε.

Στον σχεδιασμό που συζητείται, βασικό ρόλο αναμένεται να έχουν το ηλεκτρονικό δελτίο αποστολής και το σύστημα «Άρτεμις 2», το οποίο, σύμφωνα με τον κ. Τσοπάνο «δεν έχει ακόμη τεθεί σε πλήρη εφαρμογή». Η λογική του νέου μηχανισμού είναι να δημιουργηθεί μία συνεχής ηλεκτρονική αλυσίδα καταγραφής, από τον στάβλο έως τη βιομηχανία και από εκεί έως το τελικό προϊόν.

Μέσω της έκδοσης των σχετικών παραστατικών θα μπορεί να διασταυρώνεται η ποσότητα γάλακτος που εισέρχεται προς επεξεργασία σε μία μεταποιητική μονάδα με τις ποσότητες των προϊόντων που τελικά διατίθενται στην αγορά, όπως το γάλα και το γιαούρτι. Η αντιστοίχιση θα γίνεται στη βάση πρωτοκόλλων που θα συνδέουν την ποσότητα της πρώτης ύλης με το παραγόμενο τελικό προϊόν.

«Όλα τα προϊόντα που θα φεύγουν από τον παραγωγό θα έχουν ηλεκτρονικό barcode, θα ανεβαίνουν στη βάση δεδομένων και θα γίνεται σύγκριση πόσους κωδικούς έβγαλε η μεταποιητική μονάδα σε σχέση με την ποσότητα ελληνικού γάλακτος που εισήγαγε», σημείωσε ο κ. Τσοπάνος, προσθέτοντας ότι «στόχος είναι το ελληνικό γάλα να αναγράφεται ως τέτοιο και το εισαγόμενο να φέρει την ένδειξη “ ΕΕ”».

Το ίδιο μοντέλο ελέγχου εξετάζεται και για το κρέας. Όπως ανέφερε ο ίδιος, στη σχετική συνάντηση έγινε αντίστοιχη συζήτηση για την ανάγκη ενίσχυσης της ιχνηλασιμότητας, καθώς, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, περίπου το 85% του κρέατος που καταναλώνεται στη χώρα είναι εισαγόμενο. Υπό αυτά τα δεδομένα, ιδιαίτερη σημασία αποκτά ο έλεγχος της προέλευσης των προϊόντων που φτάνουν στη λιανική και διατίθενται ως ελληνικά.

Σύμφωνα με τον κ. Τσοπάνο, η ΑΑΔΕ έχει θέσει χρονοδιάγραμμα 40 ημερών για την οριστικοποίηση της φόρμας δήλωσης των σχετικών στοιχείων, με στόχο αυτή να είναι έτοιμη έως τα Χριστούγεννα.

Οι προσπάθειες για αυστηρότερους ελέγχους στην αγορά συμπίπτουν, πάντως, με μία περίοδο κατά την οποία η εγχώρια παραγωγή πρόβειου γάλακτος εμφανίζει υποχώρηση, την ώρα που η ζήτηση παραμένει αυξημένη.

Όπως υπογράμμισε ο κ. Τσοπάνος, η παραγωγή πρόβειου γάλακτος κατά το επτάμηνο του τρέχοντος έτους διαμορφώθηκε στους 540.000 τόνους, έναντι 580.000 τόνων την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους, «ενώ βλέπουμε τη ζήτηση να αυξάνεται».

Η περιορισμένη προσφορά έχει ήδη αποτυπωθεί και στην τιμή παραγωγού. Σε συνάντηση με δημοσιογράφους, στο περιθώριο επίσκεψης στην ΕΑΣΘ Θεσσαλονίκης, ο κ. Τσοπάνος ανέφερε ότι η τιμή του πρόβειου γάλακτος έχει φτάσει περίπου στα 1,90 ευρώ το κιλό.

Η εξέλιξη αυτή μεταφέρεται και στο κόστος παραγωγής της φέτας, καθώς η πρώτη ύλη αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα διαμόρφωσής του. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που μεταφέρθηκαν, εφόσον η τιμή παραγωγού παραμείνει στα σημερινά υψηλά επίπεδα, η τιμή της φέτας μπορεί να κινηθεί προς τα 15-16 ευρώ το κιλό ακόμη και στη χονδρική, έναντι περίπου 12-13 ευρώ σήμερα.

Οι υψηλότερες τιμές φαίνεται ήδη να επηρεάζουν τις καταναλωτικές επιλογές, με μέρος της ζήτησης να μετακινείται προς φθηνότερα λευκά τυριά.

Η αποκατάσταση της παραγωγικής δυναμικότητας, ωστόσο, δεν μπορεί να γίνει άμεσα. Η ανασύσταση των κοπαδιών απαιτεί χρόνο, είτε μέσω της διατήρησης μεγαλύτερου αριθμού αρνιών είτε μέσω εισαγωγών ζώων, ενώ οι σχετικές επιλογές θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις φυλές και τα χαρακτηριστικά της παραγωγής γάλακτος που προορίζεται για τη φέτα λέει ο ίδιος.

Στο ίδιο πλαίσιο, ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά και η αντιμετώπιση των ζωονόσων. Ο κ. Τσοπάνος σημείωσε ότι η επιλογή του εμβολιασμού θα δημιουργούσε ζήτημα για το καθεστώς της φέτας, γεγονός που, όπως επισήμανε, καθιστά ακόμη πιο κρίσιμη την αποτελεσματική εφαρμογή των μέτρων πρόληψης, επιτήρησης και ελέγχου.

Αναφερόμενος, τέλος, στις προοπτικές του κλάδου, εκτίμησε ότι μετά το 2029 η βιομηχανία τροφίμων αναμένεται να εισέλθει σε περίοδο μεγάλων ανακατατάξεων, καθώς μέχρι τότε θα έχουν ολοκληρωθεί οι περισσότερες επενδύσεις που βρίσκονται σήμερα σε εξέλιξη από επαγγελματίες του κλάδου.

Ποιος δεν είναι αντίθετος; Από τους Γερμανούς αμπελουργούς έως τις γενικές αγροτικές συνδικαλιστικές οργανώσεις και τους Ευρωπαίους εμπόρους οίνου, οι αντιπροσωπευτικοί φορείς του αμπελοοινικού τομέα ζητούν τη διατήρηση μιας ειδικής Κοινής Οργάνωσης Αγοράς (ΚΟΑ) για τον οίνο, η οποία να είναι υποχρεωτική για τα κράτη μέλη και να χρηματοδοτείται βάσει εναρμονισμένων ποσοστών.

Η κινητοποίηση των αμπελουργών απέδωσε καρπούς: η πρόταση της ιρλανδικής προεδρίας του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου σχετικά με την εξέλιξη της Κοινής Οργάνωσης της Αγοράς στον αμπελοοινικό τομέα (ΚΟΑ οίνου) στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) πρόκειται να αναθεωρηθεί, μετά την τεχνική συνάντηση της Τετάρτης 23 Σεπτεμβρίου που είχε προκαλέσει τόση ανησυχία στον αμπελοοινικό τομέα γενικότερα και ειδικότερα στην γαλλική Εθνική Συνομοσπονδία Παραγωγών Οίνων ΠΟΠ (CNAOC).

Αν και η διατήρηση μιας ΚΟΑ οίνου χαιρετίστηκε, η εξάρτησή της από τη δημιουργία Οργανώσεων Παραγωγών (ΟΠ) προκάλεσε αντιδράσεις. «Δεν μπορούμε παρά να χαιρετίσουμε την κινητοποίηση: η συνεδρίαση της ομάδας εργασίας αποφέρει τα πρώτα ικανοποιητικά αποτελέσματα» αναφέρει ο Maxime Toubart, πρόεδρος του Γενικού Συνδικάτου Αμπελουργών της Καμπανίας (SGV), ο οποίος παρακολουθεί τα ευρωπαϊκά θέματα για λογαριασμό της CNAOC. «Η θέση του Συμβουλίου επικρίθηκε έντονα, ιδίως από τη Γαλλία, στην οποία προσχώρησαν η Ισπανία και η Ιταλία. Το υποχρεωτικό κονδύλι για τον οίνο διατηρήθηκε και η ιρλανδική προεδρία θα αναγκαστεί να αναθεωρήσει τη στάση της. Πλέον παραμένουμε σε πολύ υψηλή εγρήγορση όσον αφορά τα υπόλοιπα αιτήματά  μας, ιδίως επί των τομεακών παρεμβάσεων και της εναρμόνισης της χρηματοδότησης των μέτρων σε ευρωπαϊκό επίπεδο», προσθέτοντας ότι το δίκτυο οίνων ΠΟΠ «διατηρεί την πίεση στο επίπεδο του Συμβουλίου, με την επόμενη συνεδρίαση να έχει οριστεί για τις 5 Οκτωβρίου».

Καθώς πρόκειται για ευρωπαϊκό ζήτημα, η κινητοποίηση ξεπερνά τα στενά όρια των εθνικών φορέων οίνου. «Από γερμανικής πλευράς, διαβιβάσαμε στο ομοσπονδιακό υπουργείο τις κύριες ανησυχίες του αμπελοοινικού τομέα» επισημαίνει ο Christian Schwörer, γενικός γραμματέας της Γερμανικής Ένωσης Αμπελουργών (DWV), ο οποίος χαιρετίζει «το γεγονός ότι η πρόταση προβλέπει πλέον ρητά υποχρεωτικές τομεακές παρεμβάσεις για τον αμπελοοινικό τομέα σε ορισμένα κράτη μέλη». Εκφράζει ωστόσο ανησυχία για τη σύνδεση μεταξύ της ΚΟΑ οίνου και των αναγνωρισμένων ΟΠ: «οι δομές οργάνωσης του κλάδου διαφέρουν σημαντικά από το ένα κράτος μέλος στο άλλο. Ως εκ τούτου, η αναγνώριση των ΟΠ δεν πρέπει να αποτελεί ούτε προϋπόθεση για τη θέσπιση αμπελοοινικού προγράμματος ούτε προϋπόθεση πρόσβασης στα μέτρα για τους δικαιούχους που μπορούν επί του παρόντος να επωφεληθούν από αυτά».

Γιατί να αλλάξει;

Είναι σαφές ότι οι εκπρόσωποι της αμπελουργίας και της οινοποιίας  στις Βρυξέλλες θα ονειρεύονταν ένα status quo για την ΚΟΑ οίνου, που θα συνδύαζε τη διατήρηση των ιδιαιτεροτήτων της και του υποχρεωτικού χαρακτήρα της με έναν προκαθορισμένο χρηματοδοτικό μηχανισμό. «Προς το παρόν, η αρχιτεκτονική της ΚΑΠ έχει σχεδιαστεί κατά τρόπο ώστε να προσαρμόζεται απόλυτα στη δομή του αμπελοοινικού τομέα»δηλώνει η Επιτροπή των Επαγγελματικών Γεωργικών Οργανώσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Copa) και η Γενική Επιτροπή Αγροτικών Συνεταιρισμών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Cogeca), σύμφωνα με την οποία «είναι σημαντικό να διατηρηθεί αυτός ο μηχανισμός. Ως εκ τούτου, ζητούμε τα αμπελοοινικά προγράμματα να παραμείνουν υποχρεωτικά, τουλάχιστον για τα 16 κράτη μέλη που περιλαμβάνονται επί του παρόντος στο παράρτημα της ΚΟΑ και εφαρμόζουν αμπελοοινικά προγράμματα».

Ως φορέας που εκπροσωπεί τους συνεταιρισμούς, η Copa-Cogeca δεν είναι αρνητική απέναντι στις ΟΠ, χωρίς όμως να θέλει να περιοριστεί αποκλειστικά σε αυτές: «παραμένουμε ανοιχτοί στη στήριξη όλων των τρόπων παραγωγής και οργάνωσης στον αμπελοοινικό τομέα, συμπεριλαμβανομένων –αλλά χωρίς να περιοριζόμαστε σε αυτούς– των οργανώσεων παραγωγών. Αυτό σημαίνει ότι είναι εξαιρετικά σημαντικό να διοχετεύονται οι χρηματοδοτήσεις μέσω των σημερινών δικαιούχων, καθώς και να διατηρηθεί ένα μοντέλο εφαρμογής ανοιχτό σε όλους τους παράγοντες του αμπελοοινικού τομέα (είτε πρόκειται για μεμονωμένους αμπελουργούς, συνεταιρισμούς, οινοποιεία, ομάδες Γεωγραφικών Ενδείξεων, ΟΠ, ενώσεις ΟΠ κ.λπ.)».

Χωρίς ΟΠ στη Γαλλία

Πιο συγκεκριμένα, «αν το Συμβουλευτικό Σώμα προτίθεται να διατηρήσει τον υποχρεωτικό χαρακτήρα των αμπελοοινικών προγραμμάτων, η Copa-Cogeca θα έβλεπε μια τέτοια προσέγγιση θετικά. Ωστόσο, αυτό δεν θα πρέπει να εξαρτάται από την προϋπόθεση ύπαρξης αναγνωρισμένων οργανώσεων παραγωγών στον τομέα. Πράγματι, οι ΟΠ στον αμπελοοινικό τομέα δεν είναι ιδιαίτερα διαδεδομένες στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Για παράδειγμα, στη Γαλλία, η οποία αποτελεί μεγάλη παραγωγική δύναμη οίνου, ο αμπελοοινικός τομέας δεν διαθέτει επί του παρόντος το εθνικό νομικό πλαίσιο που να επιτρέπει την οργάνωση σε ΟΠ». Το αίτημα για τη δημοσίευση σχετικού υπουργικού διατάγματος παραμένει σε εκκρεμότητα, παρά την ευρεία συναίνεση και την ανυπομονησία του αμπελοοινικού κλάδου επί του θέματος.

Σοβαρές επιφυλάξεις

Δεν είναι μόνο η παραγωγή που κινητοποιείται σχετικά με τη μεταρρύθμιση της ΚΑΠ, καθώς και το εμπόριο παρακολουθεί με προσοχή το μέλλον της ΚΟΑ οίνου. «Είμαστε υπέρ της διατήρησης, στη μελλοντική ΚΑΠ/ΚΟΑ, ενός ειδικού πλαισίου για τις παρεμβάσεις στον αμπελοοινικό τομέα. Οι παρεμβάσεις αυτές είναι ουσιαστικής σημασίας για την αντιμετώπιση των ιδιαιτεροτήτων και των διαρθρωτικών, περιβαλλοντικών και οικονομικών προκλήσεων του κλάδου. Ζητούμε οι τομεακές παρεμβάσεις στον οίνο να είναι υποχρεωτικές για τα εμπλεκόμενα κράτη μέλη» δηλώνει ο Ignacio Sánchez Recarte, γενικός γραμματέας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Επιχειρήσεων Οίνου (CEEV), ο οποίος εκφράζει «σοβαρές επιφυλάξεις για ένα σύστημα που θα εξαρτούσε την πρόσβαση στις αμπελοοινικές παρεμβάσεις από την ύπαρξη ΟΠ. Ο ευρωπαϊκός κλάδος χαρακτηρίζεται από μεγάλη ποικιλομορφία δομών, μοντέλων παραγωγής και οργάνωσης. Το μελλοντικό σύστημα θα πρέπει επομένως να παραμείνει ανοιχτό […] και να μην επιβάλει ένα μοναδικό μοντέλο βασισμένο στις ΟΠ».

Χρηματοδοτικά διακυβεύματα

Άλλο ένα κρίσιμο ζήτημα για την ΚΟΑ οίνου είναι τα κονδύλια που διατίθενται για τις εθνικές ενισχύσεις, τα οποία ενδέχεται να καταστούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης σε ετήσια βάση από κάθε κράτος μέλος εντός του προϋπολογισμού του για την ΚΑΠ (επί του παρόντος, η ΚΟΑ οίνου ανέρχεται σε 23,3 εκατομμύρια ευρώ ετησίως για την Ελλάδα).

«Όσον αφορά τη συγχρηματοδότηση, η θέση μας είναι επίσης η υπεράσπιση σαφώς καθορισμένων ποσοστών συνεισφοράς της Ένωσης σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Δεν θεωρούμε σκόπιμο να παραπέμψουμε εξ ολοκλήρου το ζήτημα του επιπέδου χρηματοδότησης στις εθνικές επιλογές, με τον κίνδυνο να δημιουργηθούν σημαντικές αποκλίσεις μεταξύ των κρατών μελών και, τελικά, στρεβλώσεις του ανταγωνισμού εντός της ενιαίας αγοράς»εξηγεί ο Ignacio Sánchez Recarte, ο οποίος απευθύνει έκκληση για «τη διασφάλιση επαρκώς σαφών και εναρμονισμένων ποσοστών συνεισφοράς της Ένωσης σε ευρωπαϊκό επίπεδο, προκειμένου να εξασφαλιστούν ίσοι όροι ανταγωνισμού μεταξύ των κρατών μελών».

Μια θέση που συμμερίζεται και ο Christian Schwörer, ο οποίος τάσσεται υπέρ «της διατήρησης ενός αποκλειστικού δημοσιονομικού κονδυλίου για τον αμπελοοινικό τομέα (wine envelope), καθώς και σαφώς καθορισμένων ποσοστών ευρωπαϊκής συγχρηματοδότησης για τις διάφορες παρεμβάσεις. Αυτό μας φαίνεται σημαντικό για τη διασφάλιση συγκρίσιμων όρων ανταγωνισμού στην εσωτερική αγορά και την αποφυγή μιας αυξανόμενης επανεθνικοποίησης των όρων στήριξης». Η γερμανική αμπελουργία ζητά επιπλέον «τη διατήρηση του τρέχοντος μοντέλου διαχείρισης και υλοποίησης των αμπελοοινικών προγραμμάτων. Συγκεκριμένα, δεν επιθυμούμε την ένταξη του αμπελοοινικού τομέα στο μοντέλο των επιχειρησιακών προγραμμάτων και ταμείων του τομέα οπωροκηπευτικών. Οι δομές και η λειτουργία των δύο τομέων διαφέρουν υπερβολικά».

Περιοδική αγρανάπαυση (Rotationsbrache)

Όπως και η γαλλική αμπελουργία, η γερμανική ζητά «τη διατήρηση του συνόλου των υφιστάμενων αμπελοοινικών παρεμβάσεων (αναδιάρθρωση, επενδύσεις, προώθηση κ.λπ.), καθώς και την ενσωμάτωση των νέων μέτρων που προβλέπονται στο πακέτο για τον οίνο (οινοτουρισμός, έρευνα για την flavescence dorée κ.λπ.)».

Κατά τον Christian Schwörer, απαιτείται επίσης πρόοδος στη στήριξη της «περιοδικής αγρανάπαυσης (Rotationsbrache). Πρόκειται για ένα εργαλείο που επιτρέπει τη θέση ενός αγροτεμαχίου σε προσωρινή αγρανάπαυση και την εκ νέου επαναφορά του στην παραγωγή, προκειμένου να προσαρμοστεί καλύτερα το παραγωγικό δυναμικό στις ανάγκες της αγοράς. Ο στόχος είναι κυρίως να διαθέτουμε ένα πιο ευέλικτο εργαλείο για τη διαχείριση καταστάσεων διαρθρωτικής υπερπαραγωγής χωρίς να χρειάζεται να καταφεύγουμε συστηματικά σε οριστικά μέτρα εκρίζωσης. Ζητούμε να ενσωματωθεί αυτό το μέτρο ως νέα ειδική παρέμβαση για τον αμπελοοινικό τομέα, συμπληρωματικά προς τα υφιστάμενα εργαλεία και τα νέα μέτρα του πακέτου για τον οίνο».

Πλέον, το Συμβούλιο συνεχίζει τις διαπραγματεύσεις προκειμένου να καθορίσει το πλαίσιο διαπραγμάτευσης για τη μεταρρύθμιση της ΚΑΠ, το οποίο θα προχωρήσει από κοινού με το Κοινοβούλιο βάσει της πρότασης της Επιτροπής.

Ανακοίνωση εξέδωσε η ΠΟΓΕΔΥ με ΘΕΜΑ: ΕΛΓΟ: Απευθείας στο Ντουμπάι — «μπάι μπάι» στη διαφάνεια;

Αναλυτικά όσα αναφέρει:

Η κυβέρνηση διαφημίζει «εξυγίανση», αλλά τα δημοσιεύματα επιμένουν να χαλούν τη βιτρίνα. Σύμφωνα με πρόσφατο δημοσίευμα, ο ΕΛΓΟ–ΔΗΜΗΤΡΑ ανέθεσε απευθείας υπηρεσίες διοργάνωσης εκδήλωσης στην Ελλάδα, αξίας 15.000 ευρώ, σε εταιρεία με έδρα το Ντουμπάι, ενώ στη σύμβαση φέρεται να γίνεται επίκληση «ενδοκοινοτικής συναλλαγής». Από πότε τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έγιναν κράτος της Ευρωπαϊκής Ένωσης;

Η διοίκηση και η πολιτική ηγεσία οφείλουν συγκεκριμένες απαντήσεις: Πώς επιλέχθηκε ο ανάδοχος; Πώς τεκμηριώθηκαν το κόστος και ο φορολογικός χειρισμός; Ποιοι εισηγήθηκαν, ενέκριναν και έλεγξαν τη δαπάνη; Να δημοσιοποιηθεί ο πλήρης φάκελος, μαζί με τα στοιχεία εκτέλεσης και παραλαβής των υπηρεσιών. Το μικρό ύψος μιας σύμβασης δεν αποτελεί έκπτωση στη διαφάνεια.

Ταυτόχρονα, η έκθεση της DG AGRI καταγράφει σοβαρές ελλείψεις στους μηχανισμούς ελέγχου και κινδύνους για τους ευρωπαϊκούς πόρους. Εάν ακόμη και μια δαπάνη 15.000 ευρώ αφήνει τέτοια ερωτήματα, ποια εμπιστοσύνη μπορεί να απαιτεί η κυβέρνηση για τη διαχείριση των πολλαπλάσιων ποσών που βρίσκονται στο επίκεντρο των ευρωπαϊκών ελέγχων; Οι διαβεβαιώσεις περί αποκατάστασης της αξιοπιστίας χρειάζονται αποδείξεις.

Η ΠΟΓΕΔΥ απαιτεί πλήρη, ανεξάρτητο έλεγχο όλων των αναθέσεων του ΕΛΓΟ–ΔΗΜΗΤΡΑ: διαδικασίες επιλογής, ενδεχόμενες κατατμήσεις, σχέσεις με αναδόχους, παραδοτέα, παραλαβές και πληρωμές. Με δημοσιοποίηση των πορισμάτων και απόδοση ευθυνών όπου προκύψουν.

Αντίστοιχος ανεξάρτητος έλεγχος πρέπει να διενεργηθεί στις υπηρεσίες Γενικής Γραμματείας του ΥπΑΑΤ, επικεφαλής της οποίας βρέθηκε στο επίκεντρο δημοσιεύματος προ ολίγων μηνών, με ιδιαίτερη εξέταση των εγγυήσεων αμεροληψίας και πρόληψης συγκρούσεων συμφερόντων. Κανένα αξίωμα δεν εξασφαλίζει ασυλία από τον έλεγχο.

Οι «δίδυμοι μπελάδες» απαιτούν δημόσιες απαντήσεις και θεσμικό έλεγχο. Η ΠΟΓΕΔΥ καλεί τους συντάκτες των ρεπορτάζ να δημοσιοποιήσουν όσα τεκμηριωμένα στοιχεία προέκυψαν από την έρευνά τους, καθώς και τυχόν απαντήσεις των εμπλεκομένων, για τη διαχείριση ενωσιακών και εθνικών πόρων και την ενδεχόμενη ύπαρξη σύγκρουσης συμφερόντων. Το δημόσιο συμφέρον απαιτεί διασταύρωση, διαφάνεια και συνέχεια μέχρι την πλήρη αποσαφήνιση των ερωτημάτων.

Τέλος, όσο και αν ο πρόεδρος του ΕΛΓΟ και ο εν λόγω γενικός γραμματέας αποτελούν πολιτικές επιλογές της αντιπροεδρίας, θα πρέπει να καταστεί σαφές ότι η πολιτική πατρότητα των επιλογών συνεπάγεται και ευθύνη λογοδοσίας. Όποιος επιλέγει πρόσωπα για τη διαχείριση δημόσιων πόρων οφείλει να απαντά και για τις εγγυήσεις διαφάνειας που τα συνοδεύουν. Η αντιπροεδρία έχει τον λόγο.