Στην εισαγωγική του τοποθέτηση, ο Πρόεδρος της ΕΘΕΑΣ επισήμανε ότι η συνεδρίαση πραγματοποιείται σε μία ιδιαίτερα κρίσιμη χρονική συγκυρία, αμέσως μετά από εκτεταμένες αγροτικές κινητοποιήσεις σε ολόκληρη τη χώρα. Όπως υπογράμμισε, οι κινητοποιήσεις αυτές δεν είχαν συγκυριακό χαρακτήρα, αλλά αποτέλεσαν την έκφραση χρόνιων, συσσωρευμένων και διαχρονικών αδιεξόδων που αντιμετωπίζουν οι πραγματικοί παραγωγοί.
Ο κ. Σατολιάς ανέδειξε ότι τα προβλήματα του πρωτογενούς τομέα είναι διαρκή και πλέον οξυμένα, επηρεάζοντας άμεσα τη βιωσιμότητα των αγροτικών και κτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων, την ανταγωνιστικότητα των ελληνικών προϊόντων και την κοινωνική συνοχή της ελληνικής υπαίθρου. Μεταξύ των σοβαρότερων προκλήσεων συγκαταλέγονται το εκρηκτικά αυξημένο κόστος παραγωγής, οι μόνιμες επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης, η έξαρση ζωονόσων, καθώς και τα προβλήματα διαφάνειας, καθυστερήσεων και αστοχιών στις πληρωμές των ενισχύσεων. Αναφορά έγινε και στο σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, το οποίο – όπως σημειώθηκε – οδήγησε στη μεταφορά πόρων από τους παραγωγικούς σε μη παραγωγικούς αγρότες, πλήττοντας καίρια την εμπιστοσύνη των ανθρώπων της παραγωγής. Επιπλέον, δηλώθηκε η αναγκαστική μεταφορά του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ πρέπει να αλλάξει και να επανέλθει στο ΥπΑΑΤ, γιατί χωρίς τον Οργανισμό Πληρωμών που είναι αναπτυξιακός Οργανισμός, το υπουργείο δεν θα επιτελεί το έργο του.
Ο Πρόεδρος της ΕΘΕΑΣ τόνισε παράλληλα την ανάγκη ουσιαστικής στήριξης του αγροτικού τομέα, επισημαίνοντας ότι τα τελευταία τρία χρόνια αποτελεί τον μοναδικό πλεονασματικό πυλώνα του εξαγωγικού τομέα της χώρας, συμβάλλοντας καθοριστικά στην εθνική οικονομία και στη διατροφική ασφάλεια.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε και στην ανάγκη άμεσης και επαρκούς στελέχωσης των υπηρεσιών του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, καθώς οι προκλήσεις και τα προβλήματα που καλείται να αντιμετωπίσει ο πρωτογενής τομέας είναι πολλαπλά και αφορούν διαφορετικά και σύνθετα πεδία.
Παράλληλα, ο κ. Σατολιάς υπενθύμισε ότι η ΕΘΕΑΣ, ήδη από την ίδρυσή της το 2021, έχει καταθέσει τεκμηριωμένη μελέτη με προτάσεις για την ελληνική γεωργία έως το 2040, η οποία συνιστά μία ολοκληρωμένη βάση στρατηγικού σχεδιασμού με ορίζοντα εικοσαετίας. Τη μελέτη αυτή παρέδωσε εκ νέου στην Επιτροπή, προκειμένου να διανεμηθεί στα μέλη της και όπως υπογράμμισε μπορεί να προσαρμοστεί στα σημερινά δεδομένα του αγροτικού τομέα.
Στο πλαίσιο της τοποθέτησής του, ο Πρόεδρος της ΕΘΕΑΣ ανέδειξε δύο κομβικής σημασίας ζητήματα: αφενός, σε θεσμικό επίπεδο, την ανάγκη ενίσχυσης του συνεργατισμού, καθώς καμία πολιτική δεν μπορεί να είναι αποτελεσματική χωρίς ισχυρά, σύγχρονα και λειτουργικά συνεταιριστικά σχήματα· και αφετέρου, σε εφαρμοστικό επίπεδο, τη δημιουργία μόνιμης επιστημονικής ομάδας με πάνω από 15 μεταπτυχιακούς υπαλλήλους, στη Διεύθυνση Αγροτικής Πολιτικής του υπουργείου, η οποία, σε συνεργασία με τους φορείς της παραγωγής και τα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα, θα αποτελεί τον σταθερό πυλώνα χάραξης της αγροτικής πολιτικής της χώρας.
Στη συνέχεια, ο κ. Σατολιάς παρουσίασε συνοπτικά 14 βασικούς άξονες πολιτικής, στους οποίους οφείλει να εστιάσει η Πολιτεία προκειμένου να διασφαλιστεί το αγροτικό εισόδημα, η βιωσιμότητα των αγροτικών εκμεταλλεύσεων και το μέλλον του πρωτογενούς τομέα. Συγκεκριμένα:
1.Αγροτικό εισόδημα & κόστος παραγωγής
- ΑΠΕ με όλες τις μορφές και τους τρόπους συμψηφισμού.
- Έλεγχος των εισροών
- Συνεργατισμός – Κίνητρα
2. ΟΠΕΚΕΠΕ – ΑΑΔΕ – Νέα ΚΑΠ
- Τα χρήματα να κατευθύνονται στους πραγματικούς παραγωγούς και την παραγωγή & Επανένταξη του Οργανισμού Πληρωμών στο Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης μετά την εξυγίανσή του
- Αναγκαία η ενίσχυση της διαφάνειας και του ελέγχου
- Απαραίτητος ο συστηματικός διάλογος με τους φορείς των αγροτών για τις επερχόμενες αλλαγές, ώστε να μην επαναληφθούν τα σοβαρά προβλήματα του τρέχοντος ΣΣ ΚΑΠ.
- Απαιτείται βελτίωση του ορισμού και των προϋποθέσεων του ενεργού αγρότη, καθώς και εφαρμογή ισχυρών, μακροχρόνιων κινήτρων για τους νέους αγρότες.
3. Κλιματική κρίση & Ανθεκτικότητα της αγροτικής παραγωγής
- Υποδομές & Έργα (αρδευτικά, αντιπλημμυρικά, αποστραγγιστικά)
- Προσαρμογή καλλιεργειών και εκτροφών στα νέα δεδομένα
- Ειδική μέριμνα για τα νησιά και τις ορεινές και μειονεκτικές περιοχές.
4. ΕΛΓΑ – Ανάγκη ριζικής αναθεώρησης του μοντέλου λειτουργίας
- Οι ετήσιες αποζημιώσεις υπερβαίνουν κατά πολύ τα διαθέσιμα κεφάλαια του Οργανισμού.
- Αναθεώρηση του μοντέλου, ώστε ο ΕΛΓΑ να μπορεί να επιχορηγείται από ευρωπαϊκά ταμεία και να ανταποκρίνεται στις ανάγκες της νέας κλιματικής εποχής.
- Ενίσχυση της ενεργητικής προστασίας και της πρόληψης ζημιών με την εφαρμογή τεχνικών μέτρων (όπως αντιχαλαζικά δίχτυα) και ενίσχυση των μηχανισμών πρόληψης έναντι ακραίων καιρικών φαινομένων.
5. Ζωονόσοι – Κτηνοτροφία
- Ευλογιά αιγοπροβάτων (Αποζημιώσεις, αποκατάσταση ζωικού κεφαλαίου)
- Εθνικός σχεδιασμός πρόληψης ζωονόσων – Βιοασφάλεια, έλεγχοι, στελέχωση υπηρεσιών
- Γενετική Βελτίωση
6. Φορολογικές αλλαγές και κίνητρα για τους Αγροτικούς Συνεταιρισμούς
- Προβλήματα στην εφαρμογή της έκπτωσης φόρου 50% για τους συνεταιρισμένους αγρότες, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις συγκεκριμένης νομικής μορφής.
- Επιστροφή ΦΠΑ για επενδύσεις Ομάδων Παραγωγών, ζήτημα που παραμένει άλυτο.
7. Διαχείριση αρδευτικού νερού και λειψυδρία
- Αντιμετώπιση των προβλημάτων που σχετίζονται με το αρδευτικό νερό σε όλη τη χώρα, ενίσχυση της διαχείρισης και εξοικονόμησης υδάτων, καθώς και αξιοποίηση ΑΠΕ για μείωση του αρδευτικού κόστους.
- Ολοκληρωμένη παρέμβαση με έργα ανά περιφέρεια για την αντιμετώπιση των προβλημάτων λειψυδρίας.
- Συμφωνία με τη ΔΕΗ, ώστε τα αρδευτικά φράγματα να λειτουργούν και με βάση τις ανάγκες άρδευσης των αγροτών, όχι αποκλειστικά βάσει της τιμής ενέργειας.
8. Πρόσβαση σε κεφάλαια λειτουργίας και επενδύσεων
- Ουσιαστική διευκόλυνση των αγροτών στην πρόσβαση σε χρηματοδότηση, τόσο για τη λειτουργία των εκμεταλλεύσεων όσο και για τις επενδύσεις.
- Η σημερινή περιορισμένη ρευστότητα και το υψηλό κόστος δανεισμού μειώνουν σημαντικά την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής γεωργίας και κτηνοτροφίας.
9. Επενδυτικά προγράμματα Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, Σχέδια Βελτίωσης και άλλες πληρωμές του ΠΑΑ
- Οι διαδικασίες ένταξης καθυστερούν υπέρμετρα, πλέον για διάστημα άνω των τριών ετών. Οι υποψήφιοι δικαιούχοι καλούνται να ολοκληρώσουν τα επενδυτικά τους σχέδια έως τον Μάρτιο του 2026, γεγονός ανέφικτο υπό τις παρούσες συνθήκες. Ζητείται η άμεση επίσπευση και πλήρης διαφάνεια στη διαδικασία εντάξεων.
- Οι νέοι αγρότες αναμένουν την ενίσχυση επί ενάμιση χρόνο μετά την ένταξή τους.
- Το πρόγραμμα των βιολογικών έχει αποδιοργανωθεί, με τους πραγματικούς βιοκαλλιεργητές να παραμένουν απλήρωτοι, όπως και οι σπάνιες φυλές.
10. Έλλειψη εργατικού δυναμικού και δημογραφική γήρανση της υπαίθρου
- Δυσκολία συγκομιδής, εγκατάλειψη εκμεταλλεύσεων.
11. Αθέμιτος Ανταγωνισμός – Ελληνοποιήσεις
- Εντατικοποίηση των ελέγχων – Επιβολή αυστηρών προστίμων
12. Εισαγωγή νέων τεχνολογιών και καινοτομίας – Ψηφιακή Σύγκλιση της Υπαίθρου
- Βελτιώσεις φυτών
- Γεωργία και Κτηνοτροφία Ακριβείας
- Πρόσβαση στο Διαδίκτυο της Υπαίθρου
13. Εκπαίδευση & Κατάρτιση Αγροτών
- Η συστηματική εκπαίδευση και η κατάρτιση των αγροτών αποτελεί κρίσιμη προϋπόθεση για τον εκσυγχρονισμό του πρωτογενούς τομέα και την προσαρμογή του στις νέες τεχνολογικές, περιβαλλοντικές και οικονομικές συνθήκες.
14. Νέοι Αγρότες
Κλείνοντας, η ΕΘΕΑΣ εξέφρασε την προσδοκία η σημερινή συνεδρίαση να αποτελέσει αφετηρία για ουσιαστικές παρεμβάσεις και εφαρμόσιμες λύσεις και όχι μία ακόμη καταγραφή προβλημάτων, τονίζοντας ότι τίποτα από τα παραπάνω δεν θα έχει αξία αν δεν δοθούν πραγματικές προοπτικές στους νέους να παραμείνουν και να δραστηριοποιηθούν στην ελληνική ύπαιθρο.
