Οι ευρωβουλευτές ψηφίζουν για τη ρυθμιστική μεταρρύθμιση στον τομέα του οίνου, η οποία αποσκοπεί στη στήριξη ενός κλάδου που βρίσκεται σε κρίση. Ένα πρώτο βήμα, απαραίτητο αλλά όχι επαρκές, σύμφωνα με τις απόψεις που ακούγονται τόσο στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, όσο και στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
«Η κρίση στον τομέα του οίνου είναι πολύ σοβαρή για να εκφράσω εδώ την πλήρη ικανοποίησή μου», επισημαίνει με επιφύλαξη ο Éric Sargiacomo.
Υπό την ψήφο των ευρωβουλευτών τέθηκε την Τρίτη 10 Φεβρουαρίου, η «τροποποίηση των κανονισμών για τα γεωργικά προϊόντα όσον αφορά τους κανόνες της αγοράς και τα μέτρα στήριξης στον τομέα του οίνου και των αρωματισμένων αμπελοοινικών προϊόντων» (το λεγόμενο «πακέτο οίνου»), το οποίο συζητήθηκε τη Δευτέρα 9 Φεβρουαρίου στην ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο Στρασβούργο. Η εισηγήτρια του νομοθετικού σχεδίου, η Ισπανίδα ευρωβουλευτής Esther Herranz García (Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα), χαιρέτισε τη «σκληρή δουλειά» που έγινε για τη μετάβαση από το κείμενο που πρότεινε η Κομισιόν τον Μάρτιο του 2025 στην πολιτική συμφωνία των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων τον Δεκέμβριο του 2025.
Την «κατάργηση της ημερομηνίας λήξης του συστήματος αδειών φύτευσης (το οποίο επρόκειτο να λειτουργήσει έως το 2045)», επισημαίνει η Esther Herranz García, τονίζοντας επίσης ότι «χαλαρώσαμε τα πρότυπα επισήμανσης (ετικέτας) για τα κρασιά που προορίζονται για εξαγωγή». Θεσμοθετήθηκε επίσης η «δυνατότητα χρηματοδότησης για την καταπολέμηση μεταδοτικών ασθενειών» (όπως η flavescence dorée), ενώ ορίστηκε ότι τα «μερικώς αποαλκοολωμένα κρασιά θα φέρουν την ένδειξη "οίνοι μειωμένης περιεκτικότητας σε αλκοόλ", καθώς επίσης αυξήθηκαν οι ενισχύσεις για «εκστρατείες προώθησης στα 9 έτη, καλύπτοντας έως και το 90% του κόστους για τους μικρούς παραγωγούς».
Τι γίνεται με την απόσταξη;
Ο Ευρωπαίος Επίτροπος Γεωργίας, Christophe Hansen, υποστηρίζει μια «νομοθεσία [που] στοχεύει στην ταχεία παροχή της αναγκαίας βοήθειας στον ευρωπαϊκό αμπελοοινικό τομέα», ο οποίος βρίσκεται «υπό πίεση», γεγονός που επιβάλλει τον «σχεδιασμό και άλλων ενισχύσεων για το μέλλον». Ήδη υπάρχουν επιπλέον αιτήματα στο τραπέζι, σημειώνει ο Γάλλος ευρωβουλευτής Éric Sargiacomo (Σοσιαλιστικό Κόμμα), ο οποίος ζητά «την έγκριση από την Επιτροπή του αιτήματος της Γαλλίας για ενεργοποίηση του αποθεματικού κρίσης υπέρ της απόσταξης. Κύριε Επίτροπε, δεν έχω καμία αμφιβολία ότι θα δώσετε απάντηση το συντομότερο δυνατό. Ξέρετε, υπάρχει επείγουσα ανάγκη!».
Ενώ η Γαλλία διατηρεί την πίεση και οι Γάλλοι αμπελουργοί στέλνουν τελεσίγραφο ανυπομονησίας, ο Christophe Hansen απάντησε: «Όσον αφορά την κινητοποίηση του αποθεματικού κρίσης, οι υπηρεσίες μου αναλύουν τα δεδομένα που παρείχε η γαλλική διοίκηση σε στενό διάλογο. Θα εργαστούμε πάνω στην κατάσταση, αλλά γνωρίζετε ότι το αποθεματικό κρίσης είναι μόνο 450 εκατομμύρια ευρώ για 27 κράτη μέλη και για διάφορες κρίσεις· δεν θα μπορέσουμε να κάνουμε τα πάντα, αλλά προφανώς θα αντιδράσουμε».
Περισσότερη χρηματοδότηση και ευελιξία για τους οινοπαραγωγούς
Για την αντιμετώπιση σοβαρών φυσικών καταστροφών, ακραίων καιρικών φαινομένων ή κρουσμάτων φυτικών ασθενειών, οι αμπελουργοί θα λάβουν πρόσθετη στήριξη. Το κείμενο προβλέπει επίσης τη χρήση κονδυλίων της ΕΕ για τη διαδικασία της «εκρίζωσης». Το εθνικό ανώτατο όριο πληρωμών για την απόσταξη οίνου και τον πρώιμο τρύγο θα οριστεί στο 25% των συνολικών διαθέσιμων κονδυλίων ανά κράτος μέλος.
Αποχρώσεις και αντιδράσεις
Αν και η πλειοψηφία των ομιλητών αναμένει την έγκριση του πακέτου οίνου, οι δηλώσεις τους παραμένουν συγκρατημένες. Για παράδειγμα, ο Γάλλος ευρωβουλευτής Gilles Pennelle (Εθνική Συσπείρωση) επισημαίνει «ορισμένα ικανοποιητικά μέτρα» σε ένα κείμενο που όμως «δεν θα φέρει τις αναμενόμενες λύσεις», διότι «η εκρίζωση των αμπελιών δεν μπορεί να είναι η μόνη λύση» και «η αποαλκοολοποίηση ενός προϊόντος που δυστυχώς θα συνεχίσουμε να αποκαλούμε κρασί δεν είναι επίσης η λύση». Ο ίδιος υποστήριξε ότι πρέπει να σταματήσει «η ποινικοποίηση της κατανάλωσης κρασιού, τα πρότυπα και οι απαγορεύσεις ορισμένων προϊόντων απαραίτητων για το αμπέλι, καθώς και η περιφρόνηση των αμπελοοινικών συμφερόντων στον εμπορικό πόλεμο με τις ΗΠΑ και την Κίνα. Η Ευρωπαϊκή Ένωση φέρει τεράστια ευθύνη στην κρίση».
«Είμαι περήφανη που ψηφίζω ένα κείμενο που αρχίζει να απαντά στις ανησυχίες που βίωνα ως παραγωγός σταφυλιών»
Η Ιταλίδα ευρωβουλευτής Cristina Guarda (Πράσινοι), η οποία είναι και η ίδια αγρότισσα, χαιρέτισε την επίλυση του «ιστορικού προβλήματος της ενίσχυσης για την προώθηση των οίνων εκτός ΕΕ. Μέχρι σήμερα ήταν αδύνατο για τις μικρές δομές να ανταπεξέλθουν στους κανόνες που ευνοούσαν τους μεγάλους». Αν και «η νέα ρύθμιση δεν φιλοδοξεί να θέσει τέλος στην κρίση, σκοπεύει να τη μετριάσει λίγο», διευκρινίζει ο Βέλγος ευρωβουλευτής Benoit Cassart (Renew), σημειώνοντας ότι το σύνολο των μέτρων θα πρέπει να συμβάλει, ελπίζουμε, στην ανάκτηση της κερδοφορίας του κλάδου.
Αναφέροντας ως θετικά σημεία την «ευκολία πρόσβασης στην εκρίζωση, στον πράσινο τρύγο και στην απόσταξη κρίσης», ο Γάλλος ευρωβουλευτής Arash Saeidi (Ανυπότακτη Γαλλία) προειδοποιεί ότι για τις νέες ενισχύσεις στον οινοτουρισμό πρέπει να διασφαλιστεί ότι «θα ωφελήσουν πρωτίστως τους οινοπαραγωγούς και δεν θα καρπωθούν από τουριστικούς φορείς ή μεγάλους βιομηχανικούς ομίλους». Συμμερίζεται επίσης τις επικρίσεις για τους αποαλκοολομένους οίνους: «αυτή η ονομασία συμβάλλει στην αλλοίωση του κρασιού, βασίζεται σε ενεργοβόρες και συχνά χημικές διαδικασίες και συντηρεί μια σύγχυση σχετικά με την απουσία επιπτώσεων στην υγεία, ειδικά στους νέους».
Υπέρβαση της τρέχουσας κρίσης
Πεπεισμένη ότι η συμφωνία προσφέρει λύσεις, η εισηγήτρια Esther Herranz García εξέφρασε τη λύπη της που δεν μπόρεσαν να προστεθούν μέτρα «όπως η πολυετής ευελιξία για την Κοινή Οργάνωση Αγοράς (ΚΟΑ) οίνου ή η χρηματοδότηση της εκρίζωσης από το αποθεματικό κρίσης». Αυτές είναι προτάσεις που η Ισπανίδα ευρωβουλευτής προτίθεται να επαναφέρει κατά τη μεταρρύθμιση της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ μετά το 2027). Ο Christophe Hansen σημείωσε τα αιτήματα «ιδίως για την εισαγωγή ενός σαφούς συμβόλου που να διευκρινίζει τον κωδικό QR συστατικών/διατροφής στην ετικέτα, πιθανές διοικητικές απλουστεύσεις για τις άδειες επαναφύτευσης και τους μηχανισμούς προκαταβολών των στρατηγικών σχεδίων της ΚΑΠ».
Ωστόσο, ο Επίτροπος παραμένει αρνητικός σε οικονομικές αλλαγές για την οριστική εκρίζωση*: «Πρέπει να σας το πω ξεκάθαρα, προτιμώ να χρησιμοποιούμε το δημόσιο χρήμα, εθνικό ή ευρωπαϊκό, όχι για να καταστρέφουμε τόσο όμορφα τοπία και αμπελώνες, αλλά για να αξιοποιούμε τις ευκαιρίες της αγοράς» επενδύοντας στην προώθηση και τις εξαγωγές. Κατέληξε λέγοντας ότι «αυτό το νομοθετικό εργαλείο είναι απαραίτητο διότι πρέπει να προσφέρουμε επείγουσα στήριξη. Σας διαβεβαιώνω ότι ήδη ξεκινήσαμε τις εργασίες για τις εκτελεστικές διατάξεις».
Η προσωρινή συμφωνία πρέπει να εγκριθεί από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο προτού τεθούν σε ισχύ οι νέοι κανόνες.
* Σημείωση: Αναγνωρίζει ωστόσο ότι είναι ανοιχτός σε διάλογο για μια εξαίρεση σχετικά με τον προσανατολισμό των τιμών του χύμα οίνου, αν και προειδοποιεί ότι πρόκειται για εργαλείο που θέλει προσοχή για να μην αποβεί εις βάρος των παραγωγών.
