Σύμφωνα με τις πρώτες ανεπίσημες ενδείξεις, τόσο η Ισπανία όσο και η Ιταλία φαίνεται να κατευθύνονται προς καλές σοδειές, ωθώντας ήδη ορισμένους παράγοντες και επαγγελματικούς φορείς να εξετάσουν μέτρα περιορισμού των όγκων παραγωγής.
Οι κορυφώσεις της ζέστης κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού θα μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο τους όγκους παραγωγής στην Ισπανία, όπως συνέβη τα τελευταία χρόνια
Είναι ακόμη πολύ νωρίς για να εκτιμηθεί με ακρίβεια το δυναμικό παραγωγής στην Ισπανία και την Ιταλία, αλλά οι γενικά ευνοϊκές μετεωρολογικές συνθήκες αφήνουν προς το παρόν να διαφανούν καλές σοδειές και στις δύο χώρες. «Όσον αφορά τις βροχοπτώσεις, ο χειμώνας και η άνοιξη αποδείχθηκαν ευνοϊκοί», παρατηρεί ο David Martin, μεσίτης στην εταιρεία Ciatti στην Ισπανία. «Δεν έκανε υπερβολική ζέστη την άνοιξη και τα αμπέλια παρουσιάζουν φρεσκάδα, καθώς και καλή υγειονομική κατάσταση».
Η κατάσταση φαίνεται παρόμοια και στην άλλη πλευρά των Άλπεων. Στη Βερόνα, ο Federico Repetto, με εμπειρία της μεσιτείας στον κλάδο του οίνου από το μεσιτικό γραφείο Vini Repetto, περιγράφει γενικά ήπιες συνθήκες –εκτός από ορισμένα επεισόδια χαλαζόπτωσης– συνιστώντας ωστόσο σύνεση. «Προς το παρόν, φαίνεται ότι προσανατολιζόμαστε προς μια καλή σοδειά σε όλη τη χώρα, με προβάδισμα 10 ή και 15 ημερών σε ορισμένες περιοχές. Ο τρύγος θα μπορούσε να ξεκινήσει τον Ιούλιο στη Σικελία με τις πρώιμες ποικιλίες και τα κρασιά βάσης για αφρώδεις οίνους. Συνολικά, ορισμένες πρώιμες ποικιλίες υπέφεραν λίγο κατά την ανθοφορία, αλλά οι πιο όψιμες παρουσιάζουν καλή εικόνα. Ωστόσο, μας χωρίζουν αρκετές εβδομάδες από την έναρξη του τρύγου. Πέρυσι την ίδια εποχή περιμέναμε μια πολύ άφθονη σοδειά, και τελικά αποδείχθηκε μέτρια».
Καθοριστικές οι καλοκαιρινές συνθήκες
Η ίδια σύνεση επιβάλλεται και στην Ισπανία, υπογραμμίζει ο David Martin: «Τα τελευταία χρόνια, η απότομη άνοδος της θερμοκρασίας τον Ιούλιο και τον Αύγουστο ήταν πολύ επιζήμια για τους όγκους παραγωγής. Ζήσαμε αιχμές της τάξης των 38°C, 42°C, ακόμα και 45°C κατά τη διάρκεια της ημέρας, και οι νύχτες παρέμειναν πολύ θερμές. Η ωρίμαση τότε μπλοκαρίστηκε και, ακόμη και με άρδευση, οι ρώγες των σταφυλιών παρέμειναν μικρές. Ανάλογα λοιπόν με τις καλοκαιρινές μετεωρολογικές συνθήκες, η παραγωγή μπορεί να είναι καλή ή απλώς μέτρια».
Οι αναδιαρθρώσεις καλλιεργειών προς άλλα είδη, όπως τα φιστίκια ή τα αμύγδαλα, καθιστούν απίθανη την επιστροφή των πολύ μεγάλων σοδειών του παρελθόντος. Όσον αφορά τον πράσινο τρύγο (αραίωμα σταφυλιών) που εφαρμόζεται φέτος, κινδυνεύει να έχει περιορισμένο αντίκτυπο στον τελικό όγκο, εκτιμά ο Ισπανός μεσίτης. «Εφαρμόζεται κυρίως στις βόρειες περιοχές, όπου το κόστος εργασίας και του τρύγου είναι υψηλότερο από ό,τι στη Μάντσα (La Mancha). Οι περισσότεροι παραγωγοί προτιμούν να περιμένουν να δουν πώς θα εξελιχθεί η αγορά παρά να καταστρέψουν τσαμπιά».
Η Ιταλία λαμβάνει μέτρα για τον περιορισμό των όγκων
Απέναντι σε αυτό που θα μπορούσε να αποδειχθεί μια καλή σοδειά, οι Ιταλικοί επαγγελματικοί φορείς θεσπίζουν εκ των προτέρων μέτρα περιορισμού των όγκων. Σε συνεδρίασή της στις 4 Ιουνίου στο Σοάβε (Soave), η Ιταλική Ένωση Οίνου (Unione Italiana Vini - UIV) ενέκρινε μια σειρά μέτρων προς αυτή την κατεύθυνση, τα οποία ο πρόεδρός της, Lamberto Frescobaldi, χαρακτήρισε ως «ένα πρώτο σημαντικό βήμα προς μια ολοένα και πιο επείγουσα μεταρρύθμιση του κλάδου μας».
Παράλληλα, χαιρετίζει τα μέτρα ελέγχου των αποδόσεων που έχουν ήδη υιοθετηθεί από ορισμένες κοινοπραξίες (consortiums) –όπως συνέβη και πέρυσι– καθώς και τους περιορισμούς στις άδειες φύτευσης που επιβλήθηκαν σε ονομασίες προέλευσης όπως η Franciacorta. Για την UIV, η προσωρινή αναστολή των νέων αδειών φύτευσης και η μείωση των αποδόσεων –συμπεριλαμβανομένων των οίνων ΠΟΠ και ΠΓΕ– συγκαταλέγονται στα πλέον επείγοντα μέτρα που πρέπει να εφαρμοστούν για την αντιμετώπιση της ανισορροπίας μεταξύ προσφοράς και ζήτησης.
Μια υποτονική αγορά και αποθέματα που πιέζουν
Ο όγκος των αποθεμάτων προκαλεί επίσης αυξανόμενη ανησυχία. Στα τέλη Απριλίου, τα αποθέματα ιταλικών κρασιών ανήλθαν συνολικά σε περίπου 52 εκατομμύρια εκατόλιτρα (+5,6% σε ετήσια βάση), συγκεντρωμένα κατά το ήμισυ στο βόρειο τμήμα της χώρας. Ο όγκος αυτός αφορά κυρίως οίνους ΠΟΠ (55%) και ΠΓΕ (25%), και περίπου το 50% αφορά ερυθρούς οίνους. Επιπλέον, τα αποθέματα γλεύκους (4,7 εκατ. εκατόλιτρα) αυξήθηκαν κατά 36%.
«Τα κρασιά με ονομασία προέλευσης είναι αυτά που υποφέρουν αυτή τη στιγμή», παρατηρεί ο Federico Repetto. «Τυχαίνει να δεχόμαστε ζήτηση για αυτή την κατηγορία, αλλά πάντα για μικρές παρτίδες. Οι αγοραστές περιμένουν να διαθέσουν τους όγκους τους πριν δώσουν νέα παραγγελία».
Στην Ισπανία, τα αποθέματα οίνου και γλεύκους έφταναν τα 41,4 εκατ. εκατόλιτρα στα τέλη Μαρτίου, σημειώνοντας μείωση περίπου 4,5% σε ετήσια βάση, ως άμεση συνέπεια των πρόσφατων χαμηλών σοδειών. Παρά τη μείωση αυτή, ο ισπανικός κλάδος ανησυχεί για την εξέλιξη της προσφοράς και τα επίπεδα των αποθεμάτων στη Γαλλία και την Ιταλία. «Η Ισπανία ήταν μέχρι τώρα ένας ελκυστικός προορισμός για τους μεγάλους Γάλλους αγοραστές που αναζητούσαν προϊόντα χαμηλής κατηγορίας τιμής (entry-level) που προορίζονταν για εξαγωγή, για παράδειγμα σε συσκευασίες bag-in-box», εξηγεί ο David Martin. «Όμως τα δύο τελευταία χρόνια, η γαλλική ζήτηση έχει μειωθεί σημαντικά και αυτό μας ανησυχεί».
Μια ανησυχία που συμμερίζεται και ο Ιταλός συνάδελφός του: «Το ευρωπαϊκό πλαίσιο είναι αρκετά ανησυχητικό. Φαίνεται ότι η Ισπανία θα μπορούσε να έχει μια καλή σοδειά, ίσως η Γαλλία, η Γερμανία και η Ιταλία επίσης. Δεν χρειάζεται σχέδιο για να εξηγήσει κανείς τι θα συνέβαινε αν ολόκληρη η Ευρώπη είχε μεγάλους όγκους συγκομιδής. Δεν είμαστε σε θέση να απορροφήσουμε μια καλή σοδειά».
Όχι σε μαζικά σχέδια εκρίζωσης στην Ιταλία
Παρόλα αυτά, οι Ιταλοί επαγγελματίες φορείς δεν εξετάζουν το ενδεχόμενο να καταφύγουν σε δραστικά μέτρα για τη μείωση του παραγωγικού δυναμικού. Το κοινό έγγραφο που επικυρώθηκε από την UIV αποκλείει ρητά «τα μαζικά σχέδια εκρίζωσης αμπελώνων, τα οποία είναι αναποτελεσματικά και επιζήμια, ιδίως σε λοφώδεις και ορεινές περιοχές».
Για τον Federico Repetto, η θέση αυτή οφείλεται τόσο στην έλλειψη εναλλακτικών καλλιεργειών σε πολλές περιοχές όσο και σε ζήτημα νοοτροπίας: «Είμαστε πάνω απ' όλα αμπελουργοί. Οι άνθρωποι δεν θα ξεριζώσουν τα αμπέλια επειδή γεννήθηκαν με αυτά. Είναι θέμα κουλτούρας».
