Φορολόγηση κρασιών: Επίθεση του ΠΟΥ για την φορολογία των αλκοολούχων ποτών

Σε διεθνή έκθεση που δόθηκε στη δημοσιότητα στις 13 Ιανουαρίου, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) καλεί για άλλη μια φορά τα κράτη μέλη του να αυξήσουν σημαντικά τους φόρους στα αλκοολούχα ποτά, μέτρο το οποίο περιγράφει ως «ένα από τα πιο αποτελεσματικά εργαλεία που διαθέτουμε για την προώθηση της υγείας και την πρόληψη ασθενειών».

Ο ΠΟΥ υποστηρίζει ότι υπάρχει «σημαντικό περιθώριο προόδου για τον καλύτερο σχεδιασμό και την αύξηση των φόρων στα αλκοολούχα ποτά, προκειμένου να μειωθεί η προσβασιμότητά τους και, ως εκ τούτου, να περιοριστεί η κατανάλωση και οι συναφείς βλάβες».

Η έκθεση, η οποία δημοσιεύθηκε παράλληλα με μια μελέτη που υποστηρίζει την αυξημένη φορολόγηση των ζαχαρούχων ποτών, αναφέρει ότι «τα αλκοολούχα ποτά γίνονται όλο και φθηνότερα λόγω των φορολογικών συντελεστών που παραμένουν χαμηλοί στις περισσότερες χώρες». Καταγράφει «τουλάχιστον 167 χώρες που επιβάλλουν φόρους στα αλκοολούχα ποτά, εκ των οποίων 12 τα απαγορεύουν εντελώς», και προειδοποιεί ότι «το αλκοόλ έχει γίνει είτε πιο προσιτό οικονομικά, επειδή η τιμή του δεν έχει μεταβληθεί στις περισσότερες χώρες από το 2022, σε συνδυασμό με το ότι οι φόροι δεν συμβαδίζουν με τον ρυθμό του πληθωρισμού, ούτε με την αύξηση των εισοδημάτων».

Επιπλέον, ο ΠΟΥ επικρίνει το γεγονός ότι «το κρασί παραμένει απαλλαγμένο από φόρους σε τουλάχιστον 25 χώρες, κυρίως στην Ευρώπη, παρά τους προφανείς κινδύνους για την υγεία». Σύμφωνα με τον Οργανισμό, αυτή η διαφοροποιημένη μεταχείριση θα πρέπει να καταργηθεί «για να αποφευχθεί η ενθάρρυνση ανεπιθύμητων υποκαταστάσεων».

«Υποαξιοποιούνται» οι ειδικοί φόροι κατανάλωσης στο αλκοόλ

Για να στηρίξει τις συστάσεις του, ο Οργανισμός βασίζεται σε δημοσκόπηση της Gallup που διεξήχθη το 2022, η οποία δείχνει ότι «η πλειονότητα των ερωτηθέντων ήταν υπέρ της υψηλότερης φορολόγησης του αλκοόλ και των ζαχαρούχων ποτών». Από την πλευρά του, ο Dr. Etienne Krug, διευθυντής του τμήματος καθοριστικών παραγόντων υγείας, προώθησης και πρόληψης του ΠΟΥ, δηλώνει ότι «ενώ ο κλάδος κερδοφορεί, συχνά το κοινό είναι αυτό που επωμίζεται τις υγειονομικές συνέπειες και η κοινωνία το οικονομικό κόστος».

Εκτιμώντας ότι «οι ειδικοί φόροι κατανάλωσης στα αλκοολούχα ποτά παραμένουν υποαξοποιούμενοι», ο ΠΟΥ καλεί τις χώρες μέλη του να «αυξήσουν και να αναδιαμορφώσουν αυτούς τους φόρους στο πλαίσιο της νέας πρωτοβουλίας του έως το 2035». Το σχέδιο αυτό, που ξεκίνησε τον Ιούλιο του 2025, στοχεύει στην αύξηση των πραγματικών τιμών σε τρία προϊόντα: καπνό, αλκοόλ και ζαχαρούχα ποτά. Σε κάθε περίπτωση, ο Οργανισμός επιμένει ότι «η φορολογική πολιτική πρέπει να επανεξετάζεται τακτικά για να διασφαλίζεται ότι τα αλκοολούχα ποτά γίνονται λιγότερο προσιτά με την πάροδο του χρόνου».

Μια καθυστερημένη αντίδραση;

Ενώ η κατανάλωση κρασιού συνεχίζει να μειώνεται, σε παγκόσμιο επίπεδο, ενώ το "Dry January" (Ξηρός Ιανουάριος) δεν είχε ποτέ τόσους οπαδούς και η προσφορά ποτών χωρίς αλκοόλ έχει γίνει υπερπλήρης, οι συστάσεις του ΠΟΥ φαίνονται κάπως αναχρονιστικές, καθώς άλλες δυνάμεις φαίνεται να επηρεάζουν ήδη την αγορά.

Σε καθαρά πρακτικό επίπεδο, το παράδειγμα του καπνού δείχνει πόσο η αύξηση του φορολογικού βάρους μπορεί να λειτουργήσει ως κίνητρο, για παράνομο εμπόριο και διασυνοριακές αγορές: ορισμένες εκτιμήσεις τοποθετούν το πρώτο στο 50% και τις δεύτερες στο 13% της αγοράς. Στον τομέα των αλκοολούχων ποτών, το Ηνωμένο Βασίλειο απέδειξε επίσης ότι η αύξηση της φορολογίας μπορεί ακόμη και να συσχετιστεί με μείωση των εσόδων.